تماس ها    صفحه اصلی    نفت    بحران خوزستان    گاز    پالایش و پخش    پتروشیمی    بهداشت ودرمان    تاریخ و سیاست    منابع انسانی    عمومی  
پنجشنبه، 4 خرداد 1396 - 22:52   
   
بخش بحران خوزستان
 
- اندازه متن: + -  کد خبر: 18746صفحه نخست » خبرهای تازهسه شنبه، 17 اسفند 1395 - 08:10
یک کارشناس اقتصاد کشاورزی مطرح کرد:
مهار ریزگردها با چیدمان ترکیبی گونه‌های بادشکن گیاهی
نفت نیوز: یک کارشناس اقتصاد کشاورزی شبکه تحلیلگران فناوری ایران با یادآوری سابقه ریزگردها در برخی نقاط جهان مانند شمال چین، استرالیا و آمریکا و تلفات بسیار زیاد ناشی از آن، گفت: اقدامات این کشورها در راستای احیاء پوشش گیاهی و کاشت درختان بادشکن با الگوی مناسب باعث مهار ریزگرد شده است.
  

به گزارش خبرنگار علمی و آموزشی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه خوزستان، مهدی فلاح در یادداشتی با عنوان "موفقیت بیشتر در مهار ریزگرد با چیدمان ترکیبی گونه‌های بادشکن" که در اختیار این خبرگزاری قرار داد، کاشت ترکیبی گونه‌های گیاهی را موجب کاهش سرعت، شدت و اثرات نامطلوب بادهای قوی و مهار ریزگرد دانست و تأکید کرد که کاشت گونه‌های گیاهی برای مهار کانون‌های گرد و غبار باید به گونه‌ای باشد که باد را به‌طور مؤثر مهار کند و در این راستا چیدمان ترکیبی گونه‌ها مناسب‌ترین حالت برای کنترل باد می‌باشد.

متن این یادداشت بدین شرح است:

پدیده ریزگردها طی سالیان اخیر به دلیل از بین بردن پوشش گیاهی و تخریب خاک گسترش بیشتری در کشور داشته و به‌خصوص در جنوب غربی کشور مشکلات فراوانی ایجاد کرده است. ریزگردها از سالیان بسیار دور در برخی نقاط جهان از قبیل شمال آفریقا، شمال چین، استرالیا، غرب آمریکا و خاورمیانه وجود داشته و تلفات بسیاری نیز بر جای گذاشته است، اما اقدامات این کشورها در راستای احیاء پوشش گیاهی و کاشت درختان بادشکن با الگوی مناسب باعث مهار ریزگرد شده است.

کشورما نیز برای رهایی از ریزگردها ضروری است از الگوی مناسب در چیدمان کاشت نهال و نوع پوشش گیاهی استفاده کند تا بیشترین کارایی را در مهار ریزگردها داشته باشد. این الگو مدل کاشت ترکیبی درخت، درختچه و بوته است.

 چیدمان ترکیبی بادشکن

کاشت گونه‌های گیاهی بادشکن باعث کاهش سرعت، شدت و اثرات نامطلوب بادهای قوی شده و ریزگرد را مهار خواهد کرد. موفقیت کاشت بادشکن به نوع گونه گیاهی، فواصل کاشت، محل کاشت، مقدار بادشکن و مراقبت از بادشکن بستگی دارد. در ادبیات بادشکن اصلی به نام «اثر متقابل باد و درخت» ( wind and tree interaction ) وجود دارد که علاوه بر شناسایی گونه‌های گیاهی مقاوم به شوری و خشکی، به مطالعه چگونگی چیدمان پوشش گیاهی و درختان در برابر باد می‌پردازد.

در این راستا انتخاب گونه بادشکن به جنس چوب، تراکم شاخه‌ها، انعطاف‌پذیری شاخه و تنه و شکل تاج درخت بستگی دارد. درختان از نظر قابلیت بادشکنی به دو دسته تقسیم می‌شوند. گروه اول درختانی با تاج باز، چوب نرم، تراکم شاخه‌های کم و انعطاف‌پذیری زیاد که بادشکن‌های خوبی نمی‌باشند. گروه دوم درختانی با تاج فشرده، چوب محکم (به گونه‌ای که نشکند)، تراکم شاخه زیاد و انعطاف‌پذیری متوسط که در برابر باد ایستاده و قابلیت بادشکنی بالایی دارند.

کاشت گونه‌های گیاهی می‌بایست به گونه‌ای باشد که باد را به‌طور مؤثر مهار کند. در این راستا چیدمان ترکیبی گونه‌ها مناسب‌ترین حالت برای کنترل باد می‌باشد؛ در این روش مجموعه‌ای از درختان با ارتفاع متفاوت به همراه درختچه‌ها و بوته‌ها به‌صورت ترکیبی کشت می‌شوند (شکل 1). بدین ترتیب که در ردیف اول و در مسیر وزش باد درختچه‌های بسیار مقاوم در برابر باد، سپس درختان خیلی بزرگ و در ردیف‌های بعدی ارتفاع درختان به ترتیب کاهش می‌یابد در ردیف آخر نیز گیاهان بوته‌ای کشت می‌شود. شکل زیر (شکل 1 و 2) نمونه‌های ایده‌آلی از کاشت گونه‌های بادشکن را نشان می‌دهد. در این مدل جریان باد هنگام برخورد با درخت متلاطم شده و در منطقه بلافاصله بعد از بادشکن، باد شکسته می‌شود و اصطلاحاً بادپناه ایجاد می‌شود (شکل 1).

 

ال.png

  شکل 1. چیدمان ترکیبی بادشکن

همچنین، به منظور شکستن بیشتر باد می‌توان علاوه بر روش ردیفی از روش‌های دیگر مانند روش L نیز استفاده کرد تا قابلیت بادشکنی بیشتر شود (شکل 2).

2.png

شکل 2- سمت راست: کاشت ردیفی بادشکن در غرب آمریکا. سمت چپ: طرح L در کاشت درختان بادشکن

ارتفاع بادشکن تأثیر مستقیم در ایجاد مقدار بادپناه دارد به‌گونه‌ای که به ازای 20 برابر ارتفاع بادشکن، بادپناه ایجاد می‌شود (شکل 3). سرعت باد در منطقه بلافاصله بعد از بادشکن در حداقل میزان خود است و با فاصله گرفتن از بادشکن به‌تدریج سرعت باد زیاد می‌شود، به‌گونه‌ای که در فاصله حدود 20 برابر ارتفاع بادشکن سرعت باد به سرعت اولیه خود نزدیک می‌شود (شکل 3)؛ بنابراین، می‌بایست بادشکن بعدی را در این فاصله مستقر کرد.

این مدل این امکان را فراهم می‌کند که برخلاف جنگل‌کاری‌هایی که در کشورمان رایج بوده و در آن تمام سطح با گونه‌های هم‌ارتفاع کشت می‌شوند، از گونه‌های مختلف با ارتفاع متفاوت استفاده کرد و مهم‌تر آنکه در این روش نیاز به کاشت همه سطح زمین نمی‌باشد که این مسأله موجب کاهش قابل توجه هزینه مربوط به کاشت زمین‌های بزرگ کانون‌های ریزگرد می‌شود.

3.png 

شکل 3- تغییرات سرعت باد هنگام برخورد با درخت و ایجاد بادپناه

 گونه‌های مثمر مقاوم

کاشت گونه‌های گیاهی مقاوم به شوری و خشکی و سازگار با شرایط اقلیمی با کاربرد غذایی، دارویی، صنعتی، زینتی و خوراک دام در کانون ریزگردها امکان بهره‌برداری اقتصادی از گونه‌های گیاهی کشت‌شده را نیز فراهم می‌کند.

در تحقیقی 100 گونه درختی، درختچه‌ای و بوته‌ای مقاوم به شوری و خشکی که نیمی از آن‌ها بومی استان خوزستان و نیم دیگر بومی سایر نقاط خشک و بیابانی کشور بودند، شناسایی شد (اختصاصی، 1378؛ جعفری و طویلی، 1389؛ خورسندی و همکاران، 1389؛ دیناروند و شریفی، 1387؛ صالحی و همکاران؛1378؛ مظفریان، 1378 و Youlin et al, 2001 ). سپس 50 گونه برتر انتخاب و مورد ارزیابی قرار گرفت و درنهایت 30 گونه ایده‌آل که گونه‌های تجربه شده بسیار مقاوم به تنش‌ها بودند انتخاب و به منظور کاشت در کانون‌های ریزگرد معرفی شد (جدول 3).

P495.jpg

اغلب این گونه‌ها در طی نیم قرن اخیر در طرح‌های کاشت جنگل‌های دست‌کاشت و مراتع دست‌کاشت در کشور به‌صورت پراکنده مورد کشت قرار گرفته‌اند اما به دلیل نبود برنامه‌های بهره‌برداری اقتصادی از کاشت گونه‌ها، به بحث درآمدزایی آن توجهی نشده است. لذا می‌توان با طراحی یک مدل اقتصادی برای کاشت این گونه‌ها و بهره‌برداری از محصولات آن‌ها هم به مقابله با ریزگردها پرداخت و هم در جهت اقتصادی شدن این روش قدم برداشت.

انتهای پیام

   
  

اضافه نمودن به:  

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
نظر
  * قبل از ارسال نظر آنرا ویرایش کرده و قواعد نگارش را در آن رعایت کنید.
* لطفاً در مطالب خود اخلاق اسلامی و قوانین کشور را مد نظر داشته باشید.
* نمایش نظرات کاربران در خبرها به معنای تایید آنها توسط سایت نیست.

  کد امنیتی:
 
 
 
 
::  پیوندها ::  نسخه موبایل ::  RSS ::  جستجوی پیشرفته ::  نسخه تلکس
استفاده از مطالب نفت نیوز با ذکر منبع بلامانع است.
پشتیبانی توسط: خبرافزار