به گزارش نفت نیوز به نقل از فارس، روابط ایران با کشورهای آسیای مرکزی از ابتدای فروپاشی شوروی سابق در سال 1991 آغازشده و در سال‌های اخیر نیز در سطوح مختلف توسعه یافته است. این روابط با برخی از پنج کشور منطقه در ابعاد گسترده‌تری دنبال شده که از آن جمله می‌توان به ترکمنستان اشاره کرد.
روابط ایران و ترکمنستان در سال‌های اخیر بویژه در بخش اقتصادی رشد بسیاری یافته و 2 طرف توانسته‌اند با فعال‌سازی ظرفیت‌های موجود منافع بسیاری را نصیب ملت‌های خود کنند.
ترکمنستان به دلایل مختلف از جمله دارا بودن بیش از 1200 کیلومتر مرز خشکی و دریایی با جمهوری اسلامی ایران، چنین جایگاهی در سیاست خارجی ایران یافته‌است. به همین دلیل روابط ایران و ترکمنستان بویژه از نظر اقتصادی اهمیت فراوانی برای 2کشور دارد و از زمان استقلال جمهوری‌های آسیای مرکزی،ایران همواره بیشترین حجم مبادلات تجاری را با ترکمنستان داشته است.

گسترش همکاریهای نفتی و گازی ایران و ترکمنستان

به باور تحلیلگران دعوت دولت ترکمنستان ازوزیر نفت ایران در این مقطع زمانی که با تصویب قطعنامه جدید تحریم‌ها برضد ایران درشورای امنیت همراه شده است، در واقع حاکی ازحسن نیت و تمایل دولت کشور دوست و برادر ترکمنستان، بویژه رییس جمهور آن "قربان‌قلی بردی محمداف " به گسترش همکاری‌های اقتصادی بویژه نفتی و گازی با ایران است و به نوعی حامل پیامی به قدرت‌های بین المللی است که ترکمنستان همواره برهمکاری راهبردی با ایران بویژه درامور اقتصادی پایبند است.
درپاسخ به رفتاردوستانه دولت ترکمنستان در راستای تقویت همکاری‌های اقتصادی 2 کشور، "سیدمسعود میرکاظمی "، وزیر نفت کشورمان به دعوت رسمی وزیر انرژی ترکمنستان در راس یک هیئت بلند پایه به عشق آباد سفر کرد. میرکاظمی پیش از ظهرروزچهارشنبه 26 خرداد با قربان قلی بردی محمداف، رئیس جمهوری ترکمنستان در عشق‌آباد دیدارو گفت‌وگو کرد.
2 طرف در این دیداردرباره مسائل مورد علاقه 2 کشور به ویژه در عرصه انرژی و صنایع نفت و گاز مذاکره و تبادل نظر کردند پرداختند. همچنین میرکاظمی روزچهارشنبه با معاون نخست وزیر ترکمنستان و وزیر انرژی این کشور دیدارهای جداگانه‌ای انجام داد.

رشد و توسعه اقتصادی اجتماعی ترکمنستان در دوران بردی محمداف

در نگاهی اجمالی به سیاست‌های اقتصادی دولت بردی محمد اف که برنامه توسعه ترکمنستان را بر انرژی هیدروکربور پایه گذاری کرده است، می‌توان گفت صنایع نفت و گاز برای ترکمنستان اهمیت راهبردی دارد.
صنعت نفت و گاز از مهمترین بخش‌های راهبردی اقتصاد ملی ترکمنستان بوده و نقش کلیدی در تامین استقلال و امنیت اقتصادی این کشور ایفا می‌کند.
درسیاست راهبردی اقتصاد ملی ترکمنستان بر پایه منابع نفت و گاز شاخصه های قابل توجهی به چشم می‌خورد از جمله می‌توان به دستیابی به تعامل مؤثر روابط بین المللی ترکمنستان توأم با تعامل سازنده درزمینه نفت و گاز، درهای باز این کشور برای روابط و همکاری مفید بر روی همه علاقه مندان، افزایش تولید منابع هیدرو کربور، بکارگیری فناوری نوین در استخراج منابع نفت و گاز، افزایش صادرات منابع انرژی ، افزایش جذب سرمایه گذاری خارجی در بخش گاز، ضرورت تنوع بخشی به مسیرهای انتقال انرژی و تقویت همگرائی اقتصاد این کشور با اقتصاد جهانی و تکیه بر منابع و توان داخلی برای کسب ابتکار عمل در سیاست صادراتی انرژی اشاره کرد.
نیازکشور به ارز حاصل از صادرات منابع هیدرو کربور برای اجرای برنامه‌های توسعه اقتصادی و اجتماعی ترکمنستان که در زمان ریاست جمهوری بردی محمداف شتاب زیادی گرفته است، منجر به تصمیم گیری برای افزایش میزان تولید منابع هیدروکربور و نیز صادرات حامل‌های انرژی به بازارهای جهانی شده که دراین زمینه بکارگیری فناوری نوین و جذب سرمایه گذاری داخلی و خارجی نقش کلیدی دارد

نگاهی اجمالی به همکاریهای اقتصادی ایران و ترکمنستان

به نظر می‌رسد ترکمن ها به این نتیجه رسیده‌اند که همکاری‌های گازی با ایران در صادرات گاز برای عشق‌آباد بسیار راهبردی و همچنین با صرفه تر از مسیرهای دیگر است. همچنین ترکمن ها بخوبی واقفند که ایران کوتاهترین مسیر تا بازارهای بزرگ مصرف گاز است و دراین زمینه ایران نیازمند حداقل سرمایه‌گذاری در بخش توسعه بالادستی، سوآپ و انتقال گاز از ترکمنستان به سایر کشورها است. 

درمجموع، طرح‌های صنعتی عظیمی همچون "خط راه آهن تجن ، سرخس ، مشهد "، "خط ارتباطی بین المللی فیبر نوری " ، "سد دوستی " ، "خطوط انتقال برق بالکان آباد-گنبد "، " مجتمع تصفیه خانه آب شرب شهر مرو " مرکز استان ماری ، "سیلوهای گندم در مراکز 5 استان " و " بزرگراه 180 کیلومتری عشق‌آباد - بهارلی " در استان آخال ، "جاده عشق‌آباد-باجگیران "، "خط دوم لوله گاز ترکمنستان به ایران " که گاز میدان "دولت آباد "ترکمنستان در منطقه سرخس را به شبکه ملی گاز ایران در خانگیران منتقل می کند، همچنین احداث نخستین اسکله دریایی صادرات گاز مایع و ایستگاه ذخیره سازی گاز مایع در بندر "کیانلی " ترکمنستان در غرب این کشور در ساحل دریای خزر، توسط شرکت "پارس انرژی " ایران، از نمونه های بارز دوستی، روابط حسن همجواری و همکاری‌های متقابل و مفید اقتصادی و تجاری بین تهران و عشق‌آباد است. 

تقویت صنعت حمل و نقل جاده‌ای و ریلی 2کشور نیز به نفع تهران و عشق‌آباد است زیرا ایران برای ترکمنستان کریدور خروج از حصار خشکی است و خط آهن و معابر رسمی وگمرک‌های چهارگانه درمرزهای 2 کشور و افزایش حمل و نقل جاده ای به صورت چشم‌گیر بیشترین منافع را برای ترکمنستان به همراه داشته و دارد تا جاییکه ایران در تمام بخش‌های اقتصادی به دومین شریک تجاری ترکمنستان در سال 2009 تبدیل شد.
در سال 2009 میلادی حجم روابط اقتصادی به 3 میلیارد و 472 میلیون دلار رسید که حدود 500 میلیون دلار آن صادرات کالاهای غیر نفتی از ایران به ترکمنستان و بقیه صادرات ترکمنستان به ایران بوده که نشان از منفعت زیاد اقتصادی برای دولت و ملت ترکمنستان دارد.

کشور ترکمنستان از نظر منابع و ذخایر گازی در رتبه پنجم کشورهای دنیا قرار گرفته است. این گستردگی منابع از یک طرف و وابستگی مالی دولت عشق آباد به درآمد حاصل از صادرات گاز از طرف دیگر، سبب تلاش دولت ترکمنستان جهت افزایش جذب سرمایه‌گذاری در صنعت گاز این کشور شده است. این نیاز بخصوص در 2‌ سال اخیر با توجه به افزایش تعهدات ترکمنستان در جهت صادرات گاز به کشورهای مختلف، نمود بیشتری پیدا کرده است.
اما در اوایل سال جاری میلادی (2010)، شرکت ملی گاز "ترکمن گاز " طراحی و ساخت تاسیسات فنی و مهندسی توسعه و بهره برداری از این حوزه به ارزش 2 میلیارد و 128 میلیون دلار و طراحی و ساخت پالایشگاه گاز از مواد گوگردی به ظرفیت 10 میلیارد متر مکعب گاز و نیز احداث تاسیسات صنعتی گازی برای تهیه 20 میلیارد متر مکعب گاز در سال به ارزش 3 میلیارد و 978 میلیون و 500 هزار دلار به کنسرسیومی متشکل از چین ، کره و امارات واگذار کرده است.
دولت ترکمنستان قصد دارد گاز مورد نیاز خط لوله گازصادراتی موسوم به "شرق ، غرب " که قرار است به سیستم واحد انتقال گاز این کشور تبدیل شود و گازمورد نیاز مسیرهای صادراتی اروپائی و جنوبی ترکمنستان را از طریق میدان "یولوتان جنوبی " تامین کند.
ملاحظه می‌شود که بطور عملی و جدای از تبلیغات و مذاکرات اولیه، جای ایران در بزرگترین پروژه ملی ترکمنستان خالی است و رقیبان ایران درترکمنستان موفق به سرمایه‌گذاری دراین پروژه شده‌اند . گزارش‌های منابع خبری حاکی است که درحال حاضر تعدادی از شرکت‌های نفتی بین‌المللی ازکشورهای آمریکا، اروپا، کانادا، روسیه ، ژاپن و چین مذاکراتی را برای مشارکت در طرح‌های توسعه این حوزه با ترکمنستان آغاز کرده‌اند.
حال سوال این است که آیا در مذاکرات وزیر نفت کشورمان با مسئولان ترکمنی طرحی برای مشارکت ایران در پروژه های ملی ترکمنستان ارائه شده؟ واقعیت این است که ایران اصلی ترین نقش را در اتصال ترکمنستان به کریدور بین‌المللی ایفا می‌کند و سواپ نفت وگاز ترکمنستان در حد مطلوبی انجام می‌شود؛ ولی درعین حال توان تکنولوژیکی و سرمایه‌گذاری شرکتهای دولتی و خصوصی ایران به حدی بالا است که بتوانند در ترکمنستان سرمایه‌گذاری کنند.

از آنجایی‌که تقویت همکاری‌های اقتصادی و گسترش روابط با کشور ترکمنستان از سیاست‌های اصلی منطقه‌ای ج.ا.ا ایران است، به رغم تلاش‌های انجام شده از سوی مسئولان ایرانی درسطوح مختلف برخی کم و کاستی ها درگسترش روابط بین 2 کشور همچنان پا برجاست و در رفع این مشکلات همکاری مطلوبی صورت نگرفته است که می توان به موضوع مشکلات صدور رواید از سوی ترکمنستان برای اتباع ایرانی و مشکلات جاری در زمینه های حمل و نقل ، ترانزیت و مسائل کاری شرکت‌ها و تجار ایرانی اشاره کرد.
انتظار می‌رود با توجه به تغییراتی که دولت ترکمنستان ایجاد خواهد کرد، درآینده شاهد روان‌تر شدن مسائل فوق مانند صدور روادید برای توریست‌ها و اتباع ایرانی و رفع مشکلات تجار، شرکت‌ها و رانندگان ایرانی در این کشور باشیم تا سطح روابط اقتصادی 2 کشور افزایش بیشتری پیدا کند.
همچنین از مقامات سیاسی کشورمان انتظار می‌رود، با تلاش جهت برطرف کردن مشکلات موجود در مسیر توسعة روابط تهران و عشق‌آباد، زمینه را برای گسترش هرچه بیشتر و پایدارتر روابط 2جانبه فراهم آورده تا به این ترتیب شاهد افزون شدن منافع ملی 2 کشور درکنار حفظ اقتدار ایران در منطقه باشیم. امری که با توجه و مساعدت بیشتر مسئولان ترکمنی راه‌گشای سرمایه‌گذاری بیشتر ایران در ترکمنستان خواهد بود.

انتظارمسؤلان ترکمنی از جمهوری اسلامی ایران

با وجود اینکه رئیس جمهور ترکمنستان از سطح روابط کشورش با ایران در زمینه‌های اقتصادی، سیاسی و فرهنگی اظهار رضایت کرده و دیدارهای متعدد خود با "محمود احمدی نژاد " رئیس جمهور اسلامی ایران مثبت و سازنده توصیف کرده و در سال‌های اخیر همکاری‌های نزدیک و خوبی بین 2 کشور به صورت 2 جانبه و در چارچوب سازمان‌های منطقه‌ای و بین‌المللی برقرار شده است، اما باید توجه داشت که مشارکت ایران در تحکیم استقلال اقتصادی ترکمنستان از دید مسولان ترکمنی ارزش و اهمیت ویژه‌ای داشته و دارد.
بردی محمداف همواره نسبت به ضرورت توسعه روابط بین عشق‌آباد و تهران در همه زمینه ها ابراز تمایل کرده و خواستار توسعه و گسترش بیش از پیش مناسبات با ایران شده‌است.
به نظر می‌رسد مقامات عشق‌آباد انتظار دارند تا تهران ترکمنستان را در اجرا و تحکیم استراتژی گازی کشورشان در بخش صادرات مانند تنوع بخشی مسیرها به منظور خارج شدن از فشار رقیبانی مانند روسیه و اروپا با تکیه بر خطوط گازی به چین و ایران و خط لوله شرق به غرب یاری کند.
بنابراین توجه مسئولان کشورمان باید بیش از پیش معطوف به تامین انتظار ترکمنستان از ایران برای مشارکت و سرمایه‌گذاری ایران در پروژه های ملی ترکمنستان مانند خط لوله شرق به غرب و میدان گازی یولاتان جنوبی باشد که لازمه‌ آن سرمایه گذاری بیشتر ایران در ترکمنستان است.
از طرفی لازم است، ایران با اتخاذ سیاستی فعال در منطقه، سرمایه‌گذاری بیشتری در کشورهای هم مرز و نیز کشورهای دارای فرهنگ مشترک انجام دهد. خلائی که موجب شده تا سرمایه‌گذاران غربی و بعضاً رژیم صهیونیستی به عنوان بهانه‌ای برای حضور در کشورهای منطقه از آن استفاده کنند. 

بازتاب سفر وزیر نفت ایران به ترکمنستان در رسانه‌های این کشور

سفر اخیر وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران به ترکمنستان در عشق آباد بازتاب گسترده ای در رسانه های دیداری، شنیداری و نوشتاری این کشور داشته است.

به گزارش نفت نیوز، "سید مسعود میرکاظمی " وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران در سفر هفته جاری خود به ترکمنستان با "قربان‌قلی بردی‌محمداف " رئیس جمهور این کشور دیدار و درباره گسترش همکاری‌های 2 جانبه در بخش نفت و گاز بحث و تبادل نظر کرد.
رسانه‌های ترکمنستان ضمن پوشش اخبار مربوط به این دیدار، نتایج این مذاکرات را به‌طور گسترده‌ای منعکس کردند.
در همین راستا روزنامه‌های رسمی ترکمن و روس زبان ترکمنستان " و "ترکمنستان بیطرف "، در شماره امروز خود خبر مربوط به ملاقات وزیر نفت ایران با رئیس جمهور ترکمنستان را به همراه عکس‌هایی از این دیدار در صدر اخبار خود و در صفحه اول این روزنامه ها منتشر کردند.
روزنامه ترکمنستان در این باره نوشت: وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران که در راس یک هیئت عالی رتبه وارد عشق‌آباد شد، با رئیس جمهور ترکمنستان ملاقات و سلام گرم "محمود احمدی‌نژاد " رئیس جمهور ایران را به وی ابلاغ کرد.
این روزنامه افزوده است: وزیر نفت ایران در آغاز این ملاقات با اظهار خرسندی از فراهم شدن فرصت دیدار خود با رئیس جمهور ترکمنستان، گفت: ایران از پیشرفت‌های همه جانبه و توسعه کشور دوست و همسایه، ترکمنستان استقبال می‌کند.
روزنامه روسی زبان "ترکمنستان بیطرف " نیز در شماره روز پنجشنبه خود در این زمینه نوشت: رئیس جمهور ترکمنستان نیز با ارسال سلام و بهترین آرزوهای خود به مسئولان جمهوری اسلامی ایران تاکید کرد: دولت ترکمنستان، ایران را به عنوان همسایه‌ای با حسن نیت و شریک مطمئن خود تلقی می‌کند.
این گزارش حاکیست: بردی محمداف از سطح بالای مناسبات بین عشق آباد و تهران و از تلاش و اقدامات مشترک در این زمینه اظهار خرسندی کرد و افزود: همواره شفافیت و احترام متقابل به همراه گفت‌وگوهای دوستانه و حسن همجواری در روابط 2 کشور وجود داشته است.
تلویزیون ملی ترکمنستان نیز در برنامه خبری "وطن " که مهمترین بخش خبری آن است، با پخش گزارش مصوری از دیدار وزیر نفت ایران با رئیس جمهور ترکمنستان، تصریح کرد: در جریان این ملاقات 2 طرف با اشاره به سطح خوب روابط و همکاری‌های همه جانبه بین 2 کشور که براساس اصل حسن همجواری و ظرفیت‌های عظیم ایران و ترکمنستان استوار است، درباره گسترش همکاری‌های اقتصادی در بخش‌های دارای مزیت نسبی بیشتر، بحث و تبادل نظر قرار کردند.
در این گزارش آمده است: بردی‌محمداف و میر‌کاظمی در این مذاکرات با اشاره به وجود اشتراکات فراوان تاریخی و فرهنگی بین ملت‌های 2 کشور، بر آمادگی خود برای توسعه و گسترش هر چه بیشتر مناسبات همه جانبه به ویژه در زمینه سوخت و انرژی تاکید کردند.
پایگاه خبری دولتی ترکمنستان موسوم به "عصر طلایی ترکمنستان " نیز با انعکاس گسترده خبر این ملاقات نوشت: رئیس جمهور ترکمنستان در این دیدار با اشاره به پایبندی دولت کشورش به سیاست مبنتی بر اصل روابط حسن همجواری و روابط و همکاری‌های گسترده بین المللی، تاکید کرد که روابط و همکاری‌های بین ترکمنستان و ایران به سود منافع ملی 2 کشور است، بویژه اینکه 2 طرف تجربیات بسیاری خوبی در صنعت پیچیده نفت و گاز دارند.
شبکه‌های رادیویی "چهار طرفدان " و "وطن " ترکمنستان نیز با انتشار گزارش هایی از ملاقات مذکور به نقل از رئیس جمهور این کشور اعلام کردند: دولت ترکمنستان مصمم است که روابط دوستانه و سنتی خود را با کشور ایران در آینده نیز به صورت همه جانبه‌ای گسترش دهد و در این زمینه تعداد زیادی طرح مشترک از جمله خط لوله گاز دولت آباد - سرخس - خانگیران که خط دوم صادرات گاز ترکمنستان به ایران است، به بهره برداری رسیده است.
خبرگزاری رسمی "ترکمنستان " نیز در گزارشی از ملاقات وزیر نفت ایران با رئیس جمهور این کشور نوشت: گفت‌وگو درباره مسائل مربوط به صادرات گاز ترکمنستان به ایران نیز از دیگر محورهای مذاکرات بین وزیر نفت ایران و رئیس جمهور ترکمنستان بوده است.
این خبرگزاری تصریح کرد: رئیس جمهور ترکمنستان در پایان این ملاقات ضمن اعلام آمادگی این کشور برای توسعه همکاری‌های انرژی با جمهوری اسلامی ایران، بهترین سلام ها و آرزوهای خود را به ملت و رئیس جمهور اسلامی ایران ابلاغ کرد.
میرکاظمی وزیر نفت ایران بعد از دیدار با رئیس جمهور ترکمنستان در مصاحبه با تلویزیون ملی این کشور گفت: من در این سفر سلام گرم رئیس جمهوری اسلامی ایران را به رئیس جمهور ترکمنستان ابلاغ کردم.
وی در بخش دیگری از این مصاحبه افزود: ایران و ترکمنستان از اشتراکات تاریخی و فرهنگی برخوردار هستند و روسای جمهور 2 کشور قصد دارند که روابط و همکاری‌های همه جانبه 2 کشور را بیش از پیش توسعه و گسترش دهند و برای تحقق این امر امکانات و ظرفیت‌های لازم وجود دارد.
وزیر نفت ایران در ادامه افزود: گسترش مناسبات در زمینه انرژی یکی از مهمترین بخش‌های همکاری 2 کشور در آینده است و ظرفیت‌های زیادی برای همکاری در زمینه استخراج و تولید فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی و مشارکت در توسعه میادین نفت و گاز وجود دارد.
به گزارش فارس، وزیر نفت ایران همچنین گفت: 2 کشور می‌توانند در زمینه فناوری نوین در صنعت نفت و گاز نیز همکاری‌های ثمر بخش و موفقی داشته باشند که در جریان ملاقات با رئیس جمهور ترکمنستان، ایشان پیشنهاداتی در زمینه توسعه و گسترش هر چه بیشتر روابط و همکاری‌های همه جانبه بین 2 کشور دوست و همسایه ارائه کردند.
انتهای پیام