به گزارش نفت نيوز به نقل از فارس، روابط ايران با كشورهاي آسياي مركزي از ابتداي فروپاشي شوروي سابق در سال 1991 آغازشده و در سال‌هاي اخير نيز در سطوح مختلف توسعه يافته است. اين روابط با برخي از پنج كشور منطقه در ابعاد گسترده‌تري دنبال شده كه از آن جمله مي‌توان به تركمنستان اشاره كرد.
روابط ايران و تركمنستان در سال‌هاي اخير بويژه در بخش اقتصادي رشد بسياري يافته و 2 طرف توانسته‌اند با فعال‌سازي ظرفيت‌هاي موجود منافع بسياري را نصيب ملت‌هاي خود كنند.
تركمنستان به دلايل مختلف از جمله دارا بودن بيش از 1200 كيلومتر مرز خشكي و دريايي با جمهوري اسلامي ايران، چنين جايگاهي در سياست خارجي ايران يافته‌است. به همين دليل روابط ايران و تركمنستان بويژه از نظر اقتصادي اهميت فراواني براي 2كشور دارد و از زمان استقلال جمهوري‌هاي آسياي مركزي،ايران همواره بيشترين حجم مبادلات تجاري را با تركمنستان داشته است.

گسترش همكاريهاي نفتي و گازي ايران و تركمنستان

به باور تحليلگران دعوت دولت تركمنستان ازوزير نفت ايران در اين مقطع زماني كه با تصويب قطعنامه جديد تحريم‌ها برضد ايران درشوراي امنيت همراه شده است، در واقع حاكي ازحسن نيت و تمايل دولت كشور دوست و برادر تركمنستان، بويژه رييس جمهور آن "قربان‌قلي بردي محمداف " به گسترش همكاري‌هاي اقتصادي بويژه نفتي و گازي با ايران است و به نوعي حامل پيامي به قدرت‌هاي بين المللي است كه تركمنستان همواره برهمكاري راهبردي با ايران بويژه درامور اقتصادي پايبند است.
درپاسخ به رفتاردوستانه دولت تركمنستان در راستاي تقويت همكاري‌هاي اقتصادي 2 كشور، "سيدمسعود ميركاظمي "، وزير نفت كشورمان به دعوت رسمي وزير انرژي تركمنستان در راس يك هيئت بلند پايه به عشق آباد سفر كرد. ميركاظمي پيش از ظهرروزچهارشنبه 26 خرداد با قربان قلي بردي محمداف، رئيس جمهوري تركمنستان در عشق‌آباد ديدارو گفت‌وگو كرد.
2 طرف در اين ديداردرباره مسائل مورد علاقه 2 كشور به ويژه در عرصه انرژي و صنايع نفت و گاز مذاكره و تبادل نظر كردند پرداختند. همچنين ميركاظمي روزچهارشنبه با معاون نخست وزير تركمنستان و وزير انرژي اين كشور ديدارهاي جداگانه‌اي انجام داد.

رشد و توسعه اقتصادي اجتماعي تركمنستان در دوران بردي محمداف

در نگاهي اجمالي به سياست‌هاي اقتصادي دولت بردي محمد اف كه برنامه توسعه تركمنستان را بر انرژي هيدروكربور پايه گذاري كرده است، مي‌توان گفت صنايع نفت و گاز براي تركمنستان اهميت راهبردي دارد.
صنعت نفت و گاز از مهمترين بخش‌هاي راهبردي اقتصاد ملي تركمنستان بوده و نقش كليدي در تامين استقلال و امنيت اقتصادي اين كشور ايفا مي‌كند.
درسياست راهبردي اقتصاد ملي تركمنستان بر پايه منابع نفت و گاز شاخصه هاي قابل توجهي به چشم مي‌خورد از جمله مي‌توان به دستيابي به تعامل مؤثر روابط بين المللي تركمنستان توأم با تعامل سازنده درزمينه نفت و گاز، درهاي باز اين كشور براي روابط و همكاري مفيد بر روي همه علاقه مندان، افزايش توليد منابع هيدرو كربور، بكارگيري فناوري نوين در استخراج منابع نفت و گاز، افزايش صادرات منابع انرژي ، افزايش جذب سرمايه گذاري خارجي در بخش گاز، ضرورت تنوع بخشي به مسيرهاي انتقال انرژي و تقويت همگرائي اقتصاد اين كشور با اقتصاد جهاني و تكيه بر منابع و توان داخلي براي كسب ابتكار عمل در سياست صادراتي انرژي اشاره كرد.
نيازكشور به ارز حاصل از صادرات منابع هيدرو كربور براي اجراي برنامه‌هاي توسعه اقتصادي و اجتماعي تركمنستان كه در زمان رياست جمهوري بردي محمداف شتاب زيادي گرفته است، منجر به تصميم گيري براي افزايش ميزان توليد منابع هيدروكربور و نيز صادرات حامل‌هاي انرژي به بازارهاي جهاني شده كه دراين زمينه بكارگيري فناوري نوين و جذب سرمايه گذاري داخلي و خارجي نقش كليدي دارد

نگاهي اجمالي به همكاريهاي اقتصادي ايران و تركمنستان

به نظر مي‌رسد تركمن ها به اين نتيجه رسيده‌اند كه همكاري‌هاي گازي با ايران در صادرات گاز براي عشق‌آباد بسيار راهبردي و همچنين با صرفه تر از مسيرهاي ديگر است. همچنين تركمن ها بخوبي واقفند كه ايران كوتاهترين مسير تا بازارهاي بزرگ مصرف گاز است و دراين زمينه ايران نيازمند حداقل سرمايه‌گذاري در بخش توسعه بالادستي، سوآپ و انتقال گاز از تركمنستان به ساير كشورها است. 

درمجموع، طرح‌هاي صنعتي عظيمي همچون "خط راه آهن تجن ، سرخس ، مشهد "، "خط ارتباطي بين المللي فيبر نوري " ، "سد دوستي " ، "خطوط انتقال برق بالكان آباد-گنبد "، " مجتمع تصفيه خانه آب شرب شهر مرو " مركز استان ماري ، "سيلوهاي گندم در مراكز 5 استان " و " بزرگراه 180 كيلومتري عشق‌آباد - بهارلي " در استان آخال ، "جاده عشق‌آباد-باجگيران "، "خط دوم لوله گاز تركمنستان به ايران " كه گاز ميدان "دولت آباد "تركمنستان در منطقه سرخس را به شبكه ملي گاز ايران در خانگيران منتقل مي كند، همچنين احداث نخستين اسكله دريايي صادرات گاز مايع و ايستگاه ذخيره سازي گاز مايع در بندر "كيانلي " تركمنستان در غرب اين كشور در ساحل درياي خزر، توسط شركت "پارس انرژي " ايران، از نمونه هاي بارز دوستي، روابط حسن همجواري و همكاري‌هاي متقابل و مفيد اقتصادي و تجاري بين تهران و عشق‌آباد است. 

تقويت صنعت حمل و نقل جاده‌اي و ريلي 2كشور نيز به نفع تهران و عشق‌آباد است زيرا ايران براي تركمنستان كريدور خروج از حصار خشكي است و خط آهن و معابر رسمي وگمرك‌هاي چهارگانه درمرزهاي 2 كشور و افزايش حمل و نقل جاده اي به صورت چشم‌گير بيشترين منافع را براي تركمنستان به همراه داشته و دارد تا جاييكه ايران در تمام بخش‌هاي اقتصادي به دومين شريك تجاري تركمنستان در سال 2009 تبديل شد.
در سال 2009 ميلادي حجم روابط اقتصادي به 3 ميليارد و 472 ميليون دلار رسيد كه حدود 500 ميليون دلار آن صادرات كالاهاي غير نفتي از ايران به تركمنستان و بقيه صادرات تركمنستان به ايران بوده كه نشان از منفعت زياد اقتصادي براي دولت و ملت تركمنستان دارد.

كشور تركمنستان از نظر منابع و ذخاير گازي در رتبه پنجم كشورهاي دنيا قرار گرفته است. اين گستردگي منابع از يك طرف و وابستگي مالي دولت عشق آباد به درآمد حاصل از صادرات گاز از طرف ديگر، سبب تلاش دولت تركمنستان جهت افزايش جذب سرمايه‌گذاري در صنعت گاز اين كشور شده است. اين نياز بخصوص در 2‌ سال اخير با توجه به افزايش تعهدات تركمنستان در جهت صادرات گاز به كشورهاي مختلف، نمود بيشتري پيدا كرده است.
اما در اوايل سال جاري ميلادي (2010)، شركت ملي گاز "تركمن گاز " طراحي و ساخت تاسيسات فني و مهندسي توسعه و بهره برداري از اين حوزه به ارزش 2 ميليارد و 128 ميليون دلار و طراحي و ساخت پالايشگاه گاز از مواد گوگردي به ظرفيت 10 ميليارد متر مكعب گاز و نيز احداث تاسيسات صنعتي گازي براي تهيه 20 ميليارد متر مكعب گاز در سال به ارزش 3 ميليارد و 978 ميليون و 500 هزار دلار به كنسرسيومي متشكل از چين ، كره و امارات واگذار كرده است.
دولت تركمنستان قصد دارد گاز مورد نياز خط لوله گازصادراتي موسوم به "شرق ، غرب " كه قرار است به سيستم واحد انتقال گاز اين كشور تبديل شود و گازمورد نياز مسيرهاي صادراتي اروپائي و جنوبي تركمنستان را از طريق ميدان "يولوتان جنوبي " تامين كند.
ملاحظه مي‌شود كه بطور عملي و جداي از تبليغات و مذاكرات اوليه، جاي ايران در بزرگترين پروژه ملي تركمنستان خالي است و رقيبان ايران درتركمنستان موفق به سرمايه‌گذاري دراين پروژه شده‌اند . گزارش‌هاي منابع خبري حاكي است كه درحال حاضر تعدادي از شركت‌هاي نفتي بين‌المللي ازكشورهاي آمريكا، اروپا، كانادا، روسيه ، ژاپن و چين مذاكراتي را براي مشاركت در طرح‌هاي توسعه اين حوزه با تركمنستان آغاز كرده‌اند.
حال سوال اين است كه آيا در مذاكرات وزير نفت كشورمان با مسئولان تركمني طرحي براي مشاركت ايران در پروژه هاي ملي تركمنستان ارائه شده؟ واقعيت اين است كه ايران اصلي ترين نقش را در اتصال تركمنستان به كريدور بين‌المللي ايفا مي‌كند و سواپ نفت وگاز تركمنستان در حد مطلوبي انجام مي‌شود؛ ولي درعين حال توان تكنولوژيكي و سرمايه‌گذاري شركتهاي دولتي و خصوصي ايران به حدي بالا است كه بتوانند در تركمنستان سرمايه‌گذاري كنند.

از آنجايي‌كه تقويت همكاري‌هاي اقتصادي و گسترش روابط با كشور تركمنستان از سياست‌هاي اصلي منطقه‌اي ج.ا.ا ايران است، به رغم تلاش‌هاي انجام شده از سوي مسئولان ايراني درسطوح مختلف برخي كم و كاستي ها درگسترش روابط بين 2 كشور همچنان پا برجاست و در رفع اين مشكلات همكاري مطلوبي صورت نگرفته است كه مي توان به موضوع مشكلات صدور روايد از سوي تركمنستان براي اتباع ايراني و مشكلات جاري در زمينه هاي حمل و نقل ، ترانزيت و مسائل كاري شركت‌ها و تجار ايراني اشاره كرد.
انتظار مي‌رود با توجه به تغييراتي كه دولت تركمنستان ايجاد خواهد كرد، درآينده شاهد روان‌تر شدن مسائل فوق مانند صدور رواديد براي توريست‌ها و اتباع ايراني و رفع مشكلات تجار، شركت‌ها و رانندگان ايراني در اين كشور باشيم تا سطح روابط اقتصادي 2 كشور افزايش بيشتري پيدا كند.
همچنين از مقامات سياسي كشورمان انتظار مي‌رود، با تلاش جهت برطرف كردن مشكلات موجود در مسير توسعة روابط تهران و عشق‌آباد، زمينه را براي گسترش هرچه بيشتر و پايدارتر روابط 2جانبه فراهم آورده تا به اين ترتيب شاهد افزون شدن منافع ملي 2 كشور دركنار حفظ اقتدار ايران در منطقه باشيم. امري كه با توجه و مساعدت بيشتر مسئولان تركمني راه‌گشاي سرمايه‌گذاري بيشتر ايران در تركمنستان خواهد بود.

انتظارمسؤلان تركمني از جمهوري اسلامي ايران

با وجود اينكه رئيس جمهور تركمنستان از سطح روابط كشورش با ايران در زمينه‌هاي اقتصادي، سياسي و فرهنگي اظهار رضايت كرده و ديدارهاي متعدد خود با "محمود احمدي نژاد " رئيس جمهور اسلامي ايران مثبت و سازنده توصيف كرده و در سال‌هاي اخير همكاري‌هاي نزديك و خوبي بين 2 كشور به صورت 2 جانبه و در چارچوب سازمان‌هاي منطقه‌اي و بين‌المللي برقرار شده است، اما بايد توجه داشت كه مشاركت ايران در تحكيم استقلال اقتصادي تركمنستان از ديد مسولان تركمني ارزش و اهميت ويژه‌اي داشته و دارد.
بردي محمداف همواره نسبت به ضرورت توسعه روابط بين عشق‌آباد و تهران در همه زمينه ها ابراز تمايل كرده و خواستار توسعه و گسترش بيش از پيش مناسبات با ايران شده‌است.
به نظر مي‌رسد مقامات عشق‌آباد انتظار دارند تا تهران تركمنستان را در اجرا و تحكيم استراتژي گازي كشورشان در بخش صادرات مانند تنوع بخشي مسيرها به منظور خارج شدن از فشار رقيباني مانند روسيه و اروپا با تكيه بر خطوط گازي به چين و ايران و خط لوله شرق به غرب ياري كند.
بنابراين توجه مسئولان كشورمان بايد بيش از پيش معطوف به تامين انتظار تركمنستان از ايران براي مشاركت و سرمايه‌گذاري ايران در پروژه هاي ملي تركمنستان مانند خط لوله شرق به غرب و ميدان گازي يولاتان جنوبي باشد كه لازمه‌ آن سرمايه گذاري بيشتر ايران در تركمنستان است.
از طرفي لازم است، ايران با اتخاذ سياستي فعال در منطقه، سرمايه‌گذاري بيشتري در كشورهاي هم مرز و نيز كشورهاي داراي فرهنگ مشترك انجام دهد. خلائي كه موجب شده تا سرمايه‌گذاران غربي و بعضاً رژيم صهيونيستي به عنوان بهانه‌اي براي حضور در كشورهاي منطقه از آن استفاده كنند. 

بازتاب سفر وزير نفت ايران به تركمنستان در رسانه‌هاي اين كشور

سفر اخير وزير نفت جمهوري اسلامي ايران به تركمنستان در عشق آباد بازتاب گسترده اي در رسانه هاي ديداري، شنيداري و نوشتاري اين كشور داشته است.

به گزارش نفت نيوز، "سيد مسعود ميركاظمي " وزير نفت جمهوري اسلامي ايران در سفر هفته جاري خود به تركمنستان با "قربان‌قلي بردي‌محمداف " رئيس جمهور اين كشور ديدار و درباره گسترش همكاري‌هاي 2 جانبه در بخش نفت و گاز بحث و تبادل نظر كرد.
رسانه‌هاي تركمنستان ضمن پوشش اخبار مربوط به اين ديدار، نتايج اين مذاكرات را به‌طور گسترده‌اي منعكس كردند.
در همين راستا روزنامه‌هاي رسمي تركمن و روس زبان تركمنستان " و "تركمنستان بيطرف "، در شماره امروز خود خبر مربوط به ملاقات وزير نفت ايران با رئيس جمهور تركمنستان را به همراه عكس‌هايي از اين ديدار در صدر اخبار خود و در صفحه اول اين روزنامه ها منتشر كردند.
روزنامه تركمنستان در اين باره نوشت: وزير نفت جمهوري اسلامي ايران كه در راس يك هيئت عالي رتبه وارد عشق‌آباد شد، با رئيس جمهور تركمنستان ملاقات و سلام گرم "محمود احمدي‌نژاد " رئيس جمهور ايران را به وي ابلاغ كرد.
اين روزنامه افزوده است: وزير نفت ايران در آغاز اين ملاقات با اظهار خرسندي از فراهم شدن فرصت ديدار خود با رئيس جمهور تركمنستان، گفت: ايران از پيشرفت‌هاي همه جانبه و توسعه كشور دوست و همسايه، تركمنستان استقبال مي‌كند.
روزنامه روسي زبان "تركمنستان بيطرف " نيز در شماره روز پنجشنبه خود در اين زمينه نوشت: رئيس جمهور تركمنستان نيز با ارسال سلام و بهترين آرزوهاي خود به مسئولان جمهوري اسلامي ايران تاكيد كرد: دولت تركمنستان، ايران را به عنوان همسايه‌اي با حسن نيت و شريك مطمئن خود تلقي مي‌كند.
اين گزارش حاكيست: بردي محمداف از سطح بالاي مناسبات بين عشق آباد و تهران و از تلاش و اقدامات مشترك در اين زمينه اظهار خرسندي كرد و افزود: همواره شفافيت و احترام متقابل به همراه گفت‌وگوهاي دوستانه و حسن همجواري در روابط 2 كشور وجود داشته است.
تلويزيون ملي تركمنستان نيز در برنامه خبري "وطن " كه مهمترين بخش خبري آن است، با پخش گزارش مصوري از ديدار وزير نفت ايران با رئيس جمهور تركمنستان، تصريح كرد: در جريان اين ملاقات 2 طرف با اشاره به سطح خوب روابط و همكاري‌هاي همه جانبه بين 2 كشور كه براساس اصل حسن همجواري و ظرفيت‌هاي عظيم ايران و تركمنستان استوار است، درباره گسترش همكاري‌هاي اقتصادي در بخش‌هاي داراي مزيت نسبي بيشتر، بحث و تبادل نظر قرار كردند.
در اين گزارش آمده است: بردي‌محمداف و مير‌كاظمي در اين مذاكرات با اشاره به وجود اشتراكات فراوان تاريخي و فرهنگي بين ملت‌هاي 2 كشور، بر آمادگي خود براي توسعه و گسترش هر چه بيشتر مناسبات همه جانبه به ويژه در زمينه سوخت و انرژي تاكيد كردند.
پايگاه خبري دولتي تركمنستان موسوم به "عصر طلايي تركمنستان " نيز با انعكاس گسترده خبر اين ملاقات نوشت: رئيس جمهور تركمنستان در اين ديدار با اشاره به پايبندي دولت كشورش به سياست مبنتي بر اصل روابط حسن همجواري و روابط و همكاري‌هاي گسترده بين المللي، تاكيد كرد كه روابط و همكاري‌هاي بين تركمنستان و ايران به سود منافع ملي 2 كشور است، بويژه اينكه 2 طرف تجربيات بسياري خوبي در صنعت پيچيده نفت و گاز دارند.
شبكه‌هاي راديويي "چهار طرفدان " و "وطن " تركمنستان نيز با انتشار گزارش هايي از ملاقات مذكور به نقل از رئيس جمهور اين كشور اعلام كردند: دولت تركمنستان مصمم است كه روابط دوستانه و سنتي خود را با كشور ايران در آينده نيز به صورت همه جانبه‌اي گسترش دهد و در اين زمينه تعداد زيادي طرح مشترك از جمله خط لوله گاز دولت آباد - سرخس - خانگيران كه خط دوم صادرات گاز تركمنستان به ايران است، به بهره برداري رسيده است.
خبرگزاري رسمي "تركمنستان " نيز در گزارشي از ملاقات وزير نفت ايران با رئيس جمهور اين كشور نوشت: گفت‌وگو درباره مسائل مربوط به صادرات گاز تركمنستان به ايران نيز از ديگر محورهاي مذاكرات بين وزير نفت ايران و رئيس جمهور تركمنستان بوده است.
اين خبرگزاري تصريح كرد: رئيس جمهور تركمنستان در پايان اين ملاقات ضمن اعلام آمادگي اين كشور براي توسعه همكاري‌هاي انرژي با جمهوري اسلامي ايران، بهترين سلام ها و آرزوهاي خود را به ملت و رئيس جمهور اسلامي ايران ابلاغ كرد.
ميركاظمي وزير نفت ايران بعد از ديدار با رئيس جمهور تركمنستان در مصاحبه با تلويزيون ملي اين كشور گفت: من در اين سفر سلام گرم رئيس جمهوري اسلامي ايران را به رئيس جمهور تركمنستان ابلاغ كردم.
وي در بخش ديگري از اين مصاحبه افزود: ايران و تركمنستان از اشتراكات تاريخي و فرهنگي برخوردار هستند و روساي جمهور 2 كشور قصد دارند كه روابط و همكاري‌هاي همه جانبه 2 كشور را بيش از پيش توسعه و گسترش دهند و براي تحقق اين امر امكانات و ظرفيت‌هاي لازم وجود دارد.
وزير نفت ايران در ادامه افزود: گسترش مناسبات در زمينه انرژي يكي از مهمترين بخش‌هاي همكاري 2 كشور در آينده است و ظرفيت‌هاي زيادي براي همكاري در زمينه استخراج و توليد فرآورده‌هاي نفتي و پتروشيمي و مشاركت در توسعه ميادين نفت و گاز وجود دارد.
به گزارش فارس، وزير نفت ايران همچنين گفت: 2 كشور مي‌توانند در زمينه فناوري نوين در صنعت نفت و گاز نيز همكاري‌هاي ثمر بخش و موفقي داشته باشند كه در جريان ملاقات با رئيس جمهور تركمنستان، ايشان پيشنهاداتي در زمينه توسعه و گسترش هر چه بيشتر روابط و همكاري‌هاي همه جانبه بين 2 كشور دوست و همسايه ارائه كردند.
انتهاي پيام