سال 2009 از سوي بسياري از فعالان صنعت جهاني خودرو به عنوان سال «ديزل» معرفي شده است. جاي خوشحالي است كه حضور ايران در عرصه موتورهاي ديزل نيز در همين سال كليد خورد.   

بر اساس آمار منتشر شده تقريبا صد در صد سوخت مصرفي در بخش حمل و نقل سبك در ايران از محل بنزين تامين مي شود. آخرين اطلاعات منتشر شده از سوي شركت ملي پخش و نيز موسسه مطالعات بين المللي انرژي ،حاكي از اين است كه ميزان استفاده از ساير انواع سوخت خودروهاي سبك در كشورمان در مقايسه با بنزين، به قدري اندك است كه مي توان گفت تقريبا تمامي سوخت بخش حمل و نقل سبك توسط بنزين تامين مي شود. 

براي شكستن اين انحصار، شركت ملي پالايش و پخش فرآورده هاي نفتي مبادرت به سرمايه گذاري در اين سبد كرده است . ورود ديزل به جرگه موتورهاي سبك شانسي است كه با سرمايه گذاري اين شركت ،نصيب صنعت خودروسازي كشور شده است.
فعالان صنعت جهاني خودرو ،سال 2009 را به عنوان سال «ديزل» معرفي كرده اند و حضور ايران نيز در عرصه موتورهاي ديزل در همين سال كليد خورد.
به طور كلي سبد انرژي مصرفي در بخش حمل و نقل سبك در كشورهاي مختلف شامل بنزين، گازوئيل، سي ان جي، ال پي جي، سوخت هيبريد، سوختهاي تركيبي با الكل و... مي باشد. 

شايد هنوز تصور بسياري از مصرف كنندگان خودروها از يك خودرو ديزلي ، ريشه در خاطرات دهه 70 ميلادي از اين موتورها دارد. زماني خودرو ديزلي به معناي آلودگي بيشتر، سر و صداي افزون تر ، انعطاف پذيري كمتر موتور و قيمت بالاتر در زمان خريد ،در مقايسه با موتورهاي بنزيني بوده است، اما بايد گفت روند تحولات فناوري، امكان ورود مجدد ديزل به عرصه خودروهاي سبك را فراهم ساخته است. كاهش آلودگي حاصل از فعاليت موتور با بهره گيري از تحولات نوين تكنولوژيك زمينه مساعدتري را براي ورود مجدد ديزل به عرصه خودروهاي سواري آماده كرده است. 

ممكن است اين نكته مطرح شود كه در بازارهاي محلي كشورها، قيمت گازوئيل بالاتر از بهاي بنزين است و اين امر در مرحله اول براي موتورهاي ديزل يك عدم مزيت محسوب مي شود. به عنوان مثال در آمريكا در حالي كه قيمت بنزين معادل 3 دلار در هر گالن است، قيمت گازوئيل حدود 3/3 دلار بوده است كه نشان دهنده تفاوت 10 درصدي قيمت گازوئيل در مقايسه با بنزين است. اين نكته عاملي است كه شايد در نگاه اول مصرف كنندگان را از خريد موتورهاي ديزل منصرف سازد ،اما تحقيقات در آمريكا نشان داده كه توان توليد شده توسط موتورهاي ديزل بالاتر از موتورهاي بنزيني است و همين امر زمينه ساز جبران هزينه بالاتر گازوئيل مي باشد. 

از سوي ديگر وابستگي به يك فرآورده نفتي در تامين نيازهاي بخش حمل و نقل ، تهديدات مختلفي را در اين خصوص براي اقتصاد ملي به همراه خواهد داشت. ضمن اينكه تنوع در سبد مصرفي انرژي بخش حمل و نقل مجموع هزينه هاي تامين سوخت اين بخش و نيز ريسك بروز تنگنا در تامين انرژي را در شرايط خاص از ميان خواهد برد و اين در حالي است كه به طور متوسط روزانه 25-20 ميليون ليتر بنزين مصرفي كشور بايد با صرف چند ميليارد دلار ارز از محل واردات تامين شود. 

هرچند طي سالهاي اخير توجه به گاز طبيعي به عنوان يك حامل انرژي جديد در سبد مصرفي بخش حمل و نقل افزايش يافته ،اما محدوديتهاي موجود بر سر راه توسعه ساختارهاي اين بخش و ماهيت فيزيكي و شيميائي گاز طبيعي، تبديل آن به سوخت برتر در بخش حمل و نقل را عملا غيرممكن كرده است. در اين شرايط زمينه بسيار مناسبي براي ورود به حوزه ديزل در بخش حمل و نقل سبك فراهم شده است.
امروزه در اروپا 58 تا 60 درصد خودروها ديزلي هستند . چنانچه در فرانسه اين رقم حدود 60 درصد و در آلمان حدود 58 درصد اعلام شده است. اكنون خودروسازان بزرگ دنيا در حوزه توليد موتورهاي ديزلي سرمايه گذاري كرده اند و خودروهاي ديزلي جذابي را روانه بازار نموده اند. موتور ديزل عموما داراي توان 20 تا 25 درصد بيش از موتور بنزيني است و استفاده از آن به اين معناست كه 20 تا 25 درصد كاهش مصرف بنزين را به دنبال دارد. آلودگي موتورهاي ديزلي نيز كمتر از خودروهاي بنزيني است . آزمايش هاي زيست محيطي نشان داده اند كه آلايندگي اين موتورها 15 تا 20 درصد از بنزين كمتر است. 

به گزارش ايرنا، در شرايطي كه مصرف بالاي فرآورده بنزين و تمركز همه اقدامات و برنامه ها بر تامين اين سوخت ،عملا امكان بسياري از برنامه ريزيهاي راهبردي در بخش پالايش را از ما گرفته است، چاره اي جز ورود به اين حوزه و اقدام در جهت متنوع سازي سبد انرژي بر اساس مجموع ملاحظات اقتصادي و صنعتي نداريم. 

نحوه عملكرد موتورهاي ديزل

رودلف ديزل در سال 1892 (يعني 16 سال پس از اختراع موتورهاي بنزيني) ايده توسعه موتور ديزل را بنا نهاد. هدف او از اين ايده، ساخت موتوري با راندمان بالاتر نسبت به موتورهاي بنزيني آن زمان بود كه راندمان مناسبي نداشتند. امروزه موتورهاي ديزلي در تمام رده خودروها اعم از سواري و سنگين بكار مي روند.

اختلاف هاي عمده بين موتورهاي بنزيني و گازوئيلي عبارتند از:

موتورهاي بنزيني مخلوط سوخت و هوا را مكش كرده و پس از متراكم نمودن، با جرقه شمع آن را محترق مي سازند. موتورهاي ديزلي تنها هوا را مكش نموده، آن را متراكم مي كند سپس سوخت را با فشار بالا در اين هواي فشرده تزريق مي نمايد. حرارت ناشي از هواي فشرده به محض ورود سوخت آن را محترق مي سازد.
نسبت تراكم موتورهاي بنزيني بين 8 تا 12 مي باشد در حاليكه نسبت تراكم در موتورهاي ديزل بين 14 تا 25 مي باشد و هر چه نسبت تراكم بالاتر باشد موتور ديزل راندمان بهتري خواهد داشت.
موتورهاي بنزيني يا از سيستم كاربراتوري استفاده مي كنند كه در آن هوا و سوخت قبل از ورود به سيلندر با هم مخلوط مي شود يا از سيستم پاشش در پورت ورودي بهره مي گيرند كه در آن سوخت در ابتداي زمان مكش و در پورت ورودي (خارج از سيلندر) و با فشار پايين پاشيده مي شود. اين در حاليست كه موتورهاي ديزل از پاشش سوخت با فشار بالا و درون محفظه احتراق استفاده مي كنند. توجه كنيد كه موتورهاي ديزل شمع ندارند و تنها بواسطه حرارت ناشي از هواي متراكم شده سوخت را محترق مي كنند. البته شايان ذكر است كه در راستاي بهبودعملكرد موتورهاي بنزيني نيز تحقيقات بسياري صورت پذيرفته است تا پاشش سوخت بصورت مستقيم انجام پذيرد كه موتور GDI حاصل اين تلاش مي باشد.
انژكتور در موتورهاي ديزل يكي از قطعات پيچيده مي باشد كه همواره موضوع بحث بسياري از كارهاي تجربي واقع شده است. در هر موتوري ممكن است در جاي متفاوتي نصب شده باشد. انژكتور بايستي در برابر فشار و دماي بالاي درون سيلندر مقاومت داشته و سوخت را بصورت مناسب به هواي فشرده وارد نمايد. ايجاد چرخش مناسب در ذرات سوخت و توزيع مناسب آن در سيلندر از ديگر مسائل موتور ديزل مي باشد. بنابراين در بعضي از موتورهاي ديزل سوپاپهاي مكش خاص، محفظه پيش احتراق و ديگر تجهيزات براي چرخش مناسب هوا درون محفظه احتراق و بهبود فرآيند احتراق بكار گرفته شده است.
انيميشن زير به درك نحوه عملكرد موتور ديزل كمك ميكند



انتهاي پيام