نفت نيوز : آقاي "بوش" متهم اصلي حادثه چاه 104 مارون
دوشنبه، 21 دی 1388 - 02:20 کد خبر:7692
نفت نيوز: درباره چاه شماره 104 مارون كه بر اثر شكستگي لوله جداري و فوران گسترده نفت و گاز به سطح زمين موجب وارد شدن خسارت هاي ميلياردي به كشورمان گرديد؛ سواي عمليات شجاعانه مهار آن توسط متخصصان داخلي بايد مشخص شود كه متهم اصلي اين حادثه كيست؟ چرا بايد صرف يك لرزش زمين، لوله جداري اين چاه دچار شكستگي شود؟

- چه اقدامات ايمني مي بايست انجام مي شد ولي در اين چاه انجام نشد و منجر به اين حادثه گرديد؟
- آيا احتمال بروز حوادث مشابه در آينده وجود دارد؟
- در صورت مثبت بودن پاسخ چه بايد كرد؟
هر چند نفت نيوز تمام اين گزارش تحليلي را براساس اسناد و مدارك لازم ارايه مي دهد ولي با اين وجود آمادگي خود را براي استفاده از ديدگاه ديگر همكاران فني صنعت نفت اعلام مي دارد.

تاريخچه مختصر چاه 104 مارون

چاه مارون 104 در مرداد ماه سال 1355 توسط شركت westburne در سازند آغاجاري ( سطح زمين ) آغاز و در طي 112 روز حفاري در عمق حدود 3650 متر در سازند آسماري جهت توليد نفت تكميل گرديد .  پس از آن از طريق مشبك هاي ايجاد شده در لوله آستري 15 اينچ در اين سازند در عمق حدود 3500 متري بهره برداري از اين چاه با دبي 8000 بشكه در روز آغاز و پس از آن بدليل مشكل توليد گاز اضافي بتدريج كاهش يافت و در نهايت با دبي 2000 بشكه در روز در مدار توليد قرار گرفت . 

در آن زمان - يعني سال 55 - رييس وقت اداره زمين شناسي مناطق نفتخيز جنوب كه متولي طراحي اين چاه بود فردي به اسم آقاي سجادي بود (از وضعيت فعلي وي اطلاعي در دست نيست) و شركت هاي متولي هدايت حفاري و دست اندركاران دكل حفاري نيز خارجي بودند.
با اين مشخصات:
شركت: westburne
Rig no 212
Rig type ( natinal 110 )
طراح: H.H Bush مدير حفاري مناطق (manager drilling )


استانداردهاي بكارگيري لوله جداري چاهها

Casing گذاري يا نصب لوله جداري بر اساس اصول واقعي كه از همان زمان هم در بسياري از چاهها لحاظ مي شد مي بايست با توجه به تغييرات فشار سازند از 8/5-18 ، سپس 8/3-13 ، و متعاقب آن 8/5-9 استفاده شود و نمونه بازر آن چاه 70 مارون - در فاصله دو كيلومتري چاه 104- مي باشد كه قبل از چاه 104 حفاري گرديد ولي با اين وجود بر همين منوال عمل شد.
متاسفانه در چاه 104 با هدايت كارشناسان خارجي متولي اداره حفاري مناطق نفتخيز به رياست آقاي بوش و بدون در نظر گرفتن تغييرات پرفشار سازند فقط از يك Casing 8/3-13 و سپس 8/5-9 استفاده گرديده و لوله جداري 8/5-18 را ظاهراً بخاطر صرفه جويي در هزينه ها حذف كردند كه همين امر منجر به وقوع اين حادثه بعد از گذشت 30 سال از حفاري شده است.

طراح ايراني چاه (آقاي سجادي) هوشمندانه عمل كرده بود
 بر اساس برنامه پيش بيني زمين شناسي با مديريت آقاي سجادي ( در سال 1976) جداره گذاري بترتيب ً8/5-18 ، ً8/3-13 و ً8/5-9 درون پوش سنگ (مطابق استاندارد) مدنظر قرار گرفته بود
اما در پيش بيني حفاري ( آقاي بوش در سال 1976 ) طرز لوله گذاري بترتيب ً8/3-13 ، ً8/5-9 و ً7 در پوش سنگ لحاظ گرديده بود كه اين برنامه با برنامه پيش بيني زمين شناسي به رياست آقاي سجادي مغايرت داشته و حفاري چاه بر اساس برنامه حفاري ( آقاي بوش ) و لوله گذاري آن بدليل يك جداره بودن ً8/5-9 در عمق حدود 690 متري چاه دچار فوران به سطح شده است.
اين اقدام آقاي بوش در حالي صورت گرفت كه كه چاه همجوار آن يعني چاه 70 در 2 كيلومتري چاه 104 هم قديمي تر است و هم سه جداره مي باشد.
بنابراين متهم اصلي اين خطاي عمدي يا منفعت طلبانه  شخص آقاي بوش رييس وقت اداره حفاري مناطق نفتخيز است كه بنا به دلايل نامشخصي يك لوله جداري در چاه 104 كمتر استفاده كرد و منجر به اين خسارت كلان در زمان حاضر شد.

توضيح اينكه با توجه به تكتونيك فعال موجود در مناطق نفتخيز جنوب ( فروافتادگي دزفول) كه ناشي از حركت عكس العمل فرورانش پي سنگ صفحه عربستان به زير صفحه ايران مركزي مي باشد ،  اين وضعيت سبب تشكيل ساختارهاي تاقديسي در منطقه گرديده است .
 امروزه اين قبيل تنش ها و استرس هاي زمين شناسي همچنان تداوم دارند و آزادسازي نيروهاي دروني به شكل چين خوردگي ها و ايجاد زمين لرزه ها و زمين لغزش هاي سطح الارضي و تحت الارضي امكان پذير است .  كارشناسان مختلف مرتبط با مخازن نفتي و زمين شناسي بر اين باورند چنين پديده هاي نئوتكتونيكي يكي از دلايل اصلي مچالگي لوله هاي جداري و تخريب ديواره چاهها در منطقه و بويژه ميدان مارون مي باشد .
بطور قطع آقاي سجادي نيز با مطالعه و درك همين شرايط مخزن بود كه نحوه Casing گذاري را محكم و مطمئن انتخاب كرده بود اما آقاي بوش بر خلاف آن عمل كرد. (طبق مقررات شركت ملي نفت ايران، اداره حفاري موظف به اجراي طرح زمين شناسي است.) 

حال چه بايد كرد؟

در حال حاضر ممكن است مشابه چاه 104 مارون باز هم در كشور و بويژه در ميدان مارون وجود داشته باشد بنابراين لازم است مسوولان امر بويژه در بخش فني شركت هاي توليدي همچون مناطق نفتخيز جنوب ضمن شناسايي اين موارد نسبت به ايمن سازي آنها اقدام نمايند.
البته خوشبختانه به دليل واقع شدن چاه 104 در منطقه اي غير مسكوني، خسارت جاني در پي نداشته نداشته است اما اگر خدايي ناخواسته قرار باشد اين حادثه در چاههاي نفتي شهر اهواز همچون چاههاي نزديك فرودگاه يا ديگر شهرهاي نفت خيز جنوب اتفاق بيفتد ممكن است كنترل آن به اين راحتي و بدون تلفات جاني ممكن نباشد.

بنابراين پيشنهاد ما اين است: در اولويت اول ايمن سازي چاههاي موجود در مناطق مسكوني شهرها انجام شود و حتي المقدور تمام چاههاي نفت و گاز اين مناطق به شيرهاي ايمني عمقي مجهز تا خدايي ناخواسته در صورت بروز حادثه خسارت ها به حداقل ممكن كاهش يابد.
در پايان گروه تحليل و تفسير نفت نيوز به سهم خود از همه دست اندركاران مهار چاه 104 مارون كه بدون چشمداشت مادي و صرفاً براي اعتلاي ايران اسلامي خطرات احتمالي را به جان خريدند و اين چاه را با وجود سختي هاي فراوان مهار نموده و برگ زرين ديگري بر افتخارات خود افزودند تشكر و قدرداني مي نمايد.
انتهاي پيام