تلکس نفت نيوز: ناگفته هاي جنگ نفت در 8 سال دفاع مقدس از زبان ضيغمي
سه شنبه، 4 مهر 1391 - 23:28     کد خبر: 13901

نفت نيوز: دفاع مقدس، دوران خلق حماسه هايي بود كه صفحات تاريخ كهن ايران را زرين كرد. هشت سال دفاع جانانه ملت ايران تمام معادلات كارشناسي را بر هم ريخت و اثبات كرد كه ايرانيان در دفاع از خاك، عقيده و ارزش هاي خود توان نامحدود دارند. كاركنان صنعت نفت نيز در اين دوران با تقديم يك هزار و 17 شهيد لاله روي، نگذاشتند صادرات نفت حتي يك روز هم متوقف شود، كاري كه جمهوري اسلامي ايران را برنده قطعي جنگ نفت در هشت سال دفاع مقدس كرد.

يكي از مهم ترين مباحث در حمله هاي نظامي و زمان جنگ كه به نظر مي رسد حتي از اسلحه به دست گرفتن و جنگيدن رودررو نيز حساس تر و سرنوشت سازتر باشد، مديريت جنگ و به كارگيري تكنيك هاي نظامي در حفاظت از تاسيسات نظامي و صنعتي است و مديراني كه در 8 سال جنگ تحميلي كشورمان در صنعت نفت كشور، مديريت تاسيسات استراتژيك صنعت نفت كشور را به عهده داشتند، لحظات سخت و سرنوشت سازي را در بطن حملات دشمن تجربه كردند تا در نهايت با به كارگيري بهترين تاكتيك ها اجازه ندهند صادرات نفت كشور حتي براي يك روز هم متوقف شود.
عليرضا ضيغمي، معاون وزير نفت و مديرعامل كنوني شركت ملي پالايش و پخش فرآورده هاي نفتي ايران، يكي از اين مديران است كه در طول هشت سال دفاع مقدس به عنوان رئيس منطقه نفتي خارگ در اين منطقه حساس و سرنوشت ساز صادرات نفت ايران، همزمان به مديريت صادرات نفت و بحران پرداخته است.

در گفت و گوي شانا با اين مدير باسابقه صنعت نفت، ناگفته هايي از هشت سال حماسه صنعت نفت و آنچه در هشت سال دفاع مقدس در صنعت پالايش و جزيره خارك روي داد را مي خوانيد.

عليرضا ضيغمي 1

آقاي ضيغمي جنگ تحميلي در صنعت پالايش نفت از كي شروع شد؟

اولين بمباران تاسيسات نفتي در جريان حمله رسمي عراق ساعت 3 و 36 دقيقه بعدازظهر روز دوم مهر 1359 بود كه تعدادي از مخازن ذخيره سازي پالايشگاه آبادان بمباران شد و آخرين بمباران دشمن نيز ساعت 10 و چهارده دقيقه صبح روز چهاردهم خرداد 1367 اتفاق افتاد كه در آن روز جنگ مستقيم دشمن با صنعت پالايش تمام شد.
اين دو تاريخ اولين و آخرين بمباران هايي بوده كه در تاريخ صنعت پالايش و پخش ثبت شده است و در بين اين دو تاريخ، پالايشگاه هاي نفت بي وقفه بمباران مي شد؛ به گونه اي كه پالايشگاه آبادان به عنوان خط مقدم نبرد و به دليل مجاورت با رودخانه اروند و نزديكي به مرز عراق، در طول هشت سال جنگ تحميلي 23 واحد فرآيندي آن به طور كامل از بين رفت.
آن زمان پدافند غيرعامل مرسوم نبود و در آغاز جنگ حملات و بمباران ها نيز آنقدر سريع انجام شد كه تنها فرصت كارهاي اوليه نظير گوني چيني را داشتيم و آن طور نبود كه يك پدافند غيرعامل قرص و محكم كه تاسيسات را حفظ كند، وجود داشته باشد، در سال هاي بعد از دفاع مقدس بود كه كم كم بحث پدافند غيرعامل شكل گرفت و در مناطق حساس به كار گرفته شد.

شما از چه زماني متوجه شديد كه دشمن درصدد حمله به خاك كشور است؟

زمزمه بحث حمله نظامي به كشور از يكي دوماه قبل در صنعت نفت پيچيده بود، اما بحث حمله به تاسيسات نفتي جزيره خارك از حدود دو هفته قبل از آغاز درگيري رسمي شنيده شد و در آن فرصت ما كارهاي كمي انجام داديم، آن زمان من كارمند شركت نفت در خارك بودم كه زيرمجموعه شركت مناطق نفت خيز جنوب محسوب مي شد و هنوز شركت پايانه ها شكل نگرفته بود.

پالايشگاه هاي نفت چند بار بمباران شد؟

بيشترين حملات به پالايشگاه آبادان انجام شد و تقريبا مي توان گفت اين حملات بي وقفه بود؛ پالايشگاه تهران دوبار بمباران شد و 13 واحد آن به طور كامل آسيب ديد؛ پالايشگاه تبريز 19 بار بمباران شد كه 23 واحد آن آسيب ديد؛ هر يك از اين واحدها خود پالايشگاهي كوچك هستند و آسيب آنها منجر به خروج پالايشگاه از مدار توليد مي شد.
پالايشگاه اصفهان 8 بار بمباران شد و 17 واحد آن آسيب ديد و پالايشگاه كرمانشاه نيز 17 بار بمباران شد و در طول دوران جنگ زير آماج حملات دشمن قرار داشت؛ پالايشگاه شيراز نيز 4 بار بمباران شد كه 13 واحد آن مورد اصابت قرار گرفت.

با آغاز جنگ بزرگترين ظرفيت متمركز پالايشي كشور بعني پالايشگاه آبادان از مدار خارج شد، اين موضوع چه تاثيري بر وضعيت تامين سوخت كشور گذاشت؟

خروج ظرفيت 650 هزار بشكه اي پالايشگاه آبادان از مدار توليد ضربه اي اساسي به صنعت پالايش كشور بود. در سال 1359 كل ظرفيت پالايش كشور حدود 1.1 ميليون بشكه در روز بود و با بروز جنگ تقريبا نيمي از ظرفيت پالايشي كشور را از دست داديم. زماني كه پالايشگاه آبادان آماج حملات بي وقفه دشمن قرار گرفته بود، حدود 181 نفر از همكاران ما در حين كار شهيد شدند و لازم بود كه اين پالايشگاه از سرويس خارج شود و عملا كار در چنين شرايطي منطقي به نظر نمي رسيد، زيرا دشمن پالايشگاه آبادان را سيبل حملات خود قرار داده بود و مرتب آتش دشمن بر سر تاسيسات آن مي ريخت و توليد در چنين شرايطي ممكن نبود، زيرا توام با انفجار و آتش سوزي شديد بود.

اگر پالايشگاه از سرويس خارج نمي شد با هر بار حمله دشمن هر تجهيز و واحد پالايشگاهي در اثر انفجار مانند يك بمب عمل مي كرد و مي توانست چند برابر بمب اصلي تركش و انفجار ايجاد كند كه اين امر منجر به از دست رفتن تعداد زيادي از همكاران ما مي شد و علاوه بر آن به خودي خود توليد قطع مي شد؛ اما پالايشگاه هاي ديگر مثل تهران و تبريز كه دورتر از آتش دشمن بودند، با وجود بمباران در مدار توليد قرار داشتند و توليد از آنجا براي تامين فرآورده مورد نياز كشور توجيه اقتصادي داشت.

تعداد زيادي از كاركنان صنعت نفت در طول حمله دشمن به پالايشگاه ها مظلومانه شهيد شدند، در مجموع چه تعداد در تاسيسات پالايشي شهيد شدند؟

شركت ملي پالايش و پخش فرآورده هاي نفتي در مجموع با زيرمجموعه هاي خود شامل شركت هاي خطوط لوله و مخابرات نفت، شركت پخش و ملي مهندسي و ساختمان در مجموع 435 نفر شهيد تقديم كرده است كه 280 نفر از اين شهدا در حين كار در پالايشگاه ها و تاسيسات اين شركت شهيد شده اند و 155 نفر نيز از كاركنان اين مجموعه بودند كه با علاقه شخصي به جبهه رفته بودند.
در مجموع در صنعت نفت يك هزار و 17 نفر شهيد شده اند كه از اين تعداد، حدود 242 نفر شهيد متعلق به پالايشگاه آبادان است كه حدود يك چهارم شهداي صنعت نفت را تشكيل مي دهد و همين گواهي است كه پالايشگاه آبادان خط مقدم صنعت نفت در دوره هشت سال دفاع مقدس بوده و فداكاري هاي بي نظيري در اين نقطه اتفاق افتاده است.

در ديگر پالايشگاه ها و تاسيسات پالايشي چه تعداد از كاركنان صنعت نفت شهيد شدند؟

در پالايشگاه تهران 17 شهيد، در تبريز 24 شهيد، در شيراز 13 شهيد و در پالايشگاه هاي اصفهان و كرمانشاه به ترتيب 13 و 11 شهيد تقديم شده و در پالايشگاه امام خميني (ره) اراك كه آن زمان شامل تاسيسات بسيار كوچكي بوده يك نفر شهيد تقديم ميهن شده است.
شركت پخش فرآورده هاي نفتي ايران هم از شركت هايي بود كه با حضور گسترده در مناطق جنگي، سوخت رساني به موقع به مناطق نظامي را به عهده داشت و در مجموع 85 شهيد را تقديم وطن كرد.
در شركت خطوط لوله و مخابرات نفت 28 نفر شهيد و شركت ملي مهندسي و ساختمان نفت ايران يك شهيد تقديم شده است و علاوه بر شهدا 1760 جانباز جنگ تحميلي و 231 نفر آزاده در مجموعه پالايش و پخش فعاليت مي كنند كه عمده اين آمار مربوط به تاسيسات پالايشي شهر آبادان است. 957 نفر رزمنده و حدود 5 هزار نفر ايثارگر در مجموعه شركت پالايش و پخش فرآورده هاي نفتي ايران در حال فعاليت هستند.

به جز پالايشگاه ها كدام تاسيسات بيشتر بمباران مي شد؟

علاوه بر پالايشگاه ها، برخي از تلمبه خانه ها در جنوب كه نقش بسيار كليدي در ارسال نفت خام به پالايشگاه ها داشتند، سيبل حملات دشمن شده بود. تلمبه خانه ها هم نفت خام به پالايشگاه ها و هم فرآورده هاي خروجي پالايشگاه ها را به نقاط مختلف كشور منتقل مي كردند؛ بنابراين نقش اين تلمبه خانه ها بسيار كليدي و شاهراه حياتي ارسال نفت خام و فرآورده در كشور بود و دشمن به همين دليل اين تاسيسات را به طور دائم بمباران مي كرد كه تلمبه خانه شهرهاي آبادان و اهواز و تلمبه خانه تنگ فني از آن جمله بود.
تلمبه خانه تنگ فني هم يك شاهراه حياتي در جنوب بود كه علاوه بر آن كه در مسير پرواز هواپيماهاي دشمن قرار داشت، بمباران هاي متعدد آن تصادفي نبود و دشمن براي آن برنامه ريزي ويژه اي داشت، زيرا نقش تلمبه خانه تنگ فني به لحاظ ميزان نفت خامي كه به پالايشگاه هاي متعدد ارسال مي كند، بسيار كليدي بود.

علت شهرت تلبمه خانه تنگ فني در جنگ همين بود؟

مهم ترين دليل شهرت تلمبه خانه تنگ فني به دليل مقاومت كاركنان آن بوده و اين كه اين تلمبه خانه در طول 8 سال دفاع مقدس مدام بمباران مي شد، اما هرگز تصفيه و انتقال نفت خام از آن قطع نشده است و كشورهاي غربي باور نمي كردند كه در چنين شرايطي هرگز توليد نفت و فرآورده هاي ما قطع نشده باشد اما اين واقعيتي است كه در تاريخ ثبت شده است.

به نظر مي رسد آن زمان دشمن علاوه بر متوقف كردن صادرات نفت خام، سعي داشت به هر نحو ممكن واردات فرآورده به كشور را نيز قطع كند؟

بله، آن زمان ما شركت گاز و تاسيسات به اين وسعت نداشتيم و ميادين مستقل گازي محدود بودند و بيشتر سبدسوخت كشور را فرآورده هاي نفتي تشكيل مي داد؛ به همين دليل دشمن درصدد بود كه علاوه بر جلوگيري از توليد فرآورده در پالايشگاه ها، از واردات آن نيز به كشور جلوگيري كند.
از طرفي آن زمان خوراك پتروشيمي ها از گازهاي همراه نفت خام تامين مي شد و اگر بنا بود صادرات نفت خام تعطيل شود خوراك پتروشيمي ها و خوراك گاز همراه هم قطع مي شد كه آن موقع بخش عمده اي از نياز كشور را تامين مي كرد؛ بنابراين علاوه بر تلمبه خانه تنگ فني، تلمبه خانه تنگ بيجار، پل باباحسين، رازان، شهيد ملك، گچساران، افرينه، كرمانشاه و نفت شهر بارها مورد اصابت حملات دشمن قرار گرفت تا از ارسال خوراك به پالايشگاه ها جلوگيري كند.
در زمان جنگ واردات فرآورده به دليل از دست رفتن توليد پالايشگاه آبادان نيز بايد انجام مي شد. آن زمان تاسيسات بندر ماهشهر تعطيل شده بود، بنابراين تاسيسات بهرگان متعلق به شركت نفت فلات قاره جاي آن را گرفته بود و انتقال فرآورده هاي وارداتي از طريق تلمبه خانه تنگ فني اهواز انجام مي شد و زماني كه بهرگان دچار نا امني شد، در جزيره خارك دو توربين نصب كرديم و يكي از خط لوله هاي 30 اينچ مخصوص نفت خام را براي انتقال فراورده تميز كرديم و براي اولين بار به جاي اين كه فرآورده از سمت ساحل گناوه وارد شود، از خارك به سمت گناوه ارسال مي شد.
آن زمان پالايشگاه كرمانشاه هم از كار افتاده بود و به همين دليل ناچار به واردات فرآورده بوديم؛ از طرفي دشمن واردات در دريا و خشكي را نا امن كرده بود و به همان اندازه كه حساسيت روي صادرات نفت خام وجود داشت، در واردات نيز حساسيت بود؛ امروز نيز به همين شكل است با اين تفاوت كه آن زمان جنگ سخت افزاري بود، اما امروزه دشمن از روش هاي نرم افزاري نظير تحريم و ... سعي مي كند در صادرات نفت ايران اخلال ايجاد كند.

در طول دوران جنگ تحميلي منطقه خارك به مدت 8 سال منطقه جنگي بود و صدها بار بمباران شد. مديريت بحران در آن دوره چگونه انجام مي شد؟
در طول دوران جنگ تحميلي در مجموع حدود 6 هزار كشتي نفتكش در خليج فارس جا به جا كرديم كه تنها 2 تا 3 درصد اين كشتي ها آسيب ديد و اين موفقيت بزرگي بود كه با همكاري كاركنان صنعت نفت و نيروهاي هوايي و دريايي ارتش محقق شد؛ البته اين آمار به جز كشتي هاي فرآورده و مواد غذايي بود، كشتي هاي حامل بنزين از حساسيت بالايي برخوردار بود و اكثريت آنها هم به سلامت جابه جا شد.

** 7

بمباران اسكله هاي بارگيري نفت خام جزيره خارك و فعاليت واحدهاي امداد و اطفا شركت ملي نفت

 

براي محافظت از اين كشتي ها چه برنامه اي طراحي شده بود؟

اولين برنامه ما تشكيل تيمي به نام امداد بود كه اين تيم داراي هلي كوپتر و يدك كش هاي مجهز به سيستم اطفاي حريق بود اين يدك كش ها از قدرت كشندگي بسيار خوبي برخوردار بود كه در ابتدا تحت نظارت پيمانكار خارجي فعاليت مي كرد، اما بعدها با رفتن خارجي ها با نظر وزير نفت وقت، در وزارت نفت 3 هلي كوپتر با قدرت پرواز در شب و 3 يدك كش تهيه و اين تيم تجهيز شد.
زماني كه يك كشتي مورد اصابت حملات دشمن قرار مي گرفت، كاركنان آن با قايق هاي نجات خود كشتي را ترك مي كردند و اگر هم سيستم قايق آنها مشكل داشت، گوشه اي از نفتكش منتظر مي شدند كه ما با قايق هاي تندرو و يدك كش مي رفتيم و آنها را سوار مي كرديم كه كار بسيار سختي بود، يعني همزمان بايد كشتي را خاموش مي كرديم و آن را مي كشيديم و چون كشتي در دريا رها و هدايت از دست ناخدا خارج شده بود، كار بسيار سختي بود.

** 5

حمله هواپيماهاي عراقي به نفتكش ها

همكاري شما با نيروي هوايي چگونه بود؟

براي برنامه ريزي هاي مربوط به دفاع از خارك ستادي تشكيل شده بود كه در آن نماينده نيروي هوايي و وزارت نفت نيز حضور داشت و آن زمان نماينده تام الاختيار نيروي هوايي شهيد بابايي بود و من هم از طرف وزارت نفت، نماينده تام الاختيار كل منطقه خليج فارس براي جابه جايي كاروان كشتي ها بودم.
اين ستاد هفته اي دوبار در تهران تشكيل جلسه مي داد كه وزير نفت نيز در جلسات آن حضور داشت؛ براي حفاظت و جا به جايي كشتي ها، نيروي هوايي و وزارت نفت همكاري تنگاتنگي داشتند، به اين نحو كه زماني كه ما كشتي ها را پر و آماده حركت مي كرديم، با نيروي هوايي براي حفاظت از آنها هماهنگي مي كرديم   و آنها برنامه پرواز اسكورت را طراحي مي كردند.

با توجه به در تيررس بودن منطقه خارك و در برد بودن اين منطقه براي هواپيماهاي عراقي حفاظت از كشتي ها چه طور انجام مي شد؟

آن زمان پايگاه ششم هوايي در بوشهر مختص هواپيماهاي اف 4 بود، براي دفاع هوايي و رهگيري هواپيماهاي مهاجم نيروي هوايي تعدادي اف 14 از پايگاه هوايي اصفهان به منطقه منتقل كرده بود كه به محض ورود هواپيماهاي دشمن به منطقه كشتي ها، آن ها را با هواپيماي اف 14 شكار مي كرد. در اين عمليات حفاظت از كشتي ها نيروي دريايي ارتش و سپاه نيز به ياري نيروي هوايي و وزارت نفت مي آمدند.

** 9

هواپيماي اف 14 نيروي هوايي ارتش جمهوري اسلامي ايران برنده بلامنازع نبردهاي هوايي

با توجه به تعداد حملاتي كه در طول جنگ به خارك شد اهميت توقف صادرات نفت خام از اين منطقه براي دشمن بسيار مهم بوده، آنها براي دستيابي به اين هدف چگونه عمل مي كردند؟

بله همين طور بود، يكي از مهم ترين كارهايي كه دشمن انجام داده بود، طراحي جزيره اي مشابه خارك در عمق بيابان هاي خاك عراق بود و اين امر به دليل حساسيت بسيار بالاي اين جزيره براي آنها بود. آنها حتي موقعيت اسكله شرقي و غربي خارك را طراحي كرده و مرتب آنجا عمليات تمريني انجام مي دادند.
اين نقشه آنها براي آشنايي با مناطق حساس جزيره براي بمباران و آشنايي دقيق آنها با محيط جزيره بود تا هنگام عبور از سد پدافندي صحيح و دقيق عمل كنند؛ به همين ترتيب بود كه دشمن بعثي موفق شد در روز شانزدهم مرداد 65 ضلع جنوبي و 25 شهريور همان سال ضلع شمالي اسكله تي را به طور كامل بمباران كند.
همه چيز كاملا برنامه ريزي و تمرين شده و حتي زمان بمباران در ساعات قبل از ظهر و گرما و شرجي وحشتناك جزيره انجام مي شد و در چنين شرايطي بود كه كار خاموش كردن شعله ها و بازسازي تاسيسات بايد صورت مي گرفت.

اسكله خارك چندبار مورد اصابت حملات دشمن قرار گرفت ؟

اسكله خارك بارها از سال هاي آغازين جنگ مورد حملات دشمن قرار گرفته بود.  دوم مهر 59 مخازن و خطوط لوله خارك بمباران شد در پنجم بهمن 59 اتاق كنترل اسكله تي مورد بمباران قرار گرفت؛ دشمن بعثي هر گاه در جبهه ضربه مي خورد، آن را در تاسيسات نفتي جبران مي كرد، 28  آبان 61 و تير 63 اسكله خارك مورد اصابت موشكي دشمن قرار گرفت  و شهريور 1364 يكي از سنگين ترين بمباران هاي خارك انجام شد.
حضرت امام (ره) در بخشي از سخنان خود در زمان جنگ فرموده بودند: شما چندبار مي گوييد خارك را از بين برديم. ايشان عدد 49 را به كار برده بودند و فرموده بودند 49 بار گفتيد خارك را از بين برديم، مگر چند بار مي شود يك جزيره را از بين برد. اين گواهي مي داد به اين كه آنان هرگز موفق نشدند به اين هدف شوم خود دست پيدا كنند و از بين بردن جزيره خارك و قطع صادرات نفت خام از دل آب هاي خليج هميشه فارس، تنها يك خيال خام بود.

** 8

اسكله آذرپاد جزيره خارك بارها در جنگ تحميلي بمباران شد



جزيره خارك به هر حال براي ما يك خط مقدم محسوب مي شد و بيشترين تلفات نيروي هوايي دشمن نيز در همين نقطه اتفاق افتاد، يعني يك جنگ تمام عيار در خارك برقرار بود در چنين شرايطي چطور صادرات نفت قطع نشد؟

با وجود تمام بمباران ها صادرات نفت در طول دوره هشت ساله جنگ به اندازه كافي انجام مي شد و اين ميزان كم هم نبود و به طور ميانگين در طول دوران جنگ ما روزانه يك ميليون و 600 تا 700 هزار بشكه صادرات داشتيم و اين تنها با همدلي و وحدت امكان پذير شد.
نيروي هوايي دشمن در اوايل جنگ قوي نبود و بعدها كه دشمنان از لحاظ نظامي و اطلاعاتي آن ها را تجهيز كردند كار دشوار تر شد؛ ما آن زمان كاروان كشتي هاي صادرات نفت خام را به كمك شهيد بابايي جابه جا مي كرديم و پوشش پدافندي به خارگ و مناطق نفت خيز جنوب داده مي شد؛ تيمي هم در جنوب تشكيل داده بوديم كه وظيفه پدافند غيرعامل آن را من به عهده داشتم و اين تيم با پدافند عامل نيروي هوايي هماهنگ بود و ما با ارتش درباره تاسيسات و خطرپذيري آنها تبادل نظر و از آنان اطلاعات نظامي كسب مي كرديم.
اوايل جنگ كه دشمن تاسيسات ما را با موشك هاي زمين به زمين بمباران مي كرد، تصميم گرفتيم در جزيره خارك و سمتي كه عراق از آنجا حمله مي كند ديواري احداث كنيم؛ بنابراين با سختي زياد اين ديوار را احداث كرديم كه عرض آن 15 متر، ارتفاعش 40 متر و طول آن حداقل يك كيلومتر بود. اين كار در جزيره خارك كه يك جزيره مرجاني كه خاك در آن كم است يك شاهكار معماري به حساب مي آيد.
با ساخت اين ديوار موفق شديم جلوي حملات متعدد دشمن به مخازن را بگيريم. براي ايمين مخازن نيز روي آنها سقف هاي كاذب و ضد انفجار و گوني چيني كرده بوديم.
يك نقطه برتري خارك مجهز بودن آن به سيستم پدافندي هاگ بود كه بسيار دقيق و قوي عمل مي كرد و به لطف خدا آنان موفق نشدند با موشك خارك را بمباران كنند؛ با وجود همه اين شرايط دشمن عقب نشيني نمي كرد و با راه اندازي اسكادران هاي خود و آوردن تعداد زيادي هواپيما اقدام به بمباران منطقه كرده و حتي با هلي كوپتر موشك هاي اگزوست را به سمت اسكله خارك شليك مي كرد.

** 4

امير سرلشگر خلبان شهيد عباس بابايي، معاون عمليات نيروي هوايي و طراح دفاع هوايي از تاسيسات جزيره خارك


در چنين شرايطي بود كه در ستاد دفاع خارك تشكيل جلسه داديم تا راه حل ديگري بيابيم، آن زمان شهيد بابايي به تازگي معاون عمليات نيروي هوايي شده بود.  ايشان نظرش اين بود كه با اف 14 به راحتي مي توانيم هلي كوپترهاي دشمن را بزنيم با هماهنگي آقاي آقازاده وزير وقت نفت، فرمانده وقت نيروي هوايي (سرتيپ صديق) اجازه داد اف 14 ها به پايگاه هوايي بوشهر منقل شوند و بعد از آن بود كه خود شهيد بابايي با ديدن اولين هلي كوپتر دشمن، با اف 14 آن را زد و صداي تكبيرش را همه از رادار بوشهر شنيدند و به اين ترتيب بمباران تاسيسات با هلي كوپترهاي دشمن منتفي شد.

تجهيزات ديگري هم داشتند؟

بله تجهيزاتي كه آن زمان عراقي ها به يمن كمك هاي آمريكا و انگليس و فرانسه از تجهيزاتي استفاده مي كردند كه هنوز هم پيشرفته محسوب مي شود، هواپيماهاي سوپر اتانداردها از جمله آن بود كه علاوه بر بمباران هاي روزانه با هواپيماهاي معمولي، اين هواپيماها را هم براي بمباران اسكله و كشتي ها آوردند كه تنها موفق شدند اسكله را بمباران كنند و كشتي هاي ما محفوظ ماندند.

** 2

موشك كرم ابريشم


موشك كرم ابريشم هم يكي ديگر از تجهيزاتي بود كه بعد از هواپيماهاي سوپراتانداردها آوردند و ما هر روز با تجهيزات تازه اي روبه رو مي شديم كه با مشورت با نيروي هوايي نسبت به چيدمان نيروي هاي خود و مديريت بحران اقدام مي كرديم.

** 3

بمب افكن توپولوف 22 ارتش عراق كه با آن موشك هاي كرم ابريشم شليك مي شد.

موشك هاي كرم ابريشم با بمب افكن توپولوف 22 حمل مي شد كه به دليل سرعت كم اين هواپيما چند هواپيماي جنگنده دشمن بايد آن را اسكورت مي كردند كه به لطف خداوند نيروي هوايي موفق به هدف گرفتن آنها شد.

 

** 10

هواپيماي بمب افكن پيشرفته سوپر اتاندارد فرانسوي كه عراق در جنگ تحميلي از آن استفاده مي كرد. نيروي هوايي ايران دو فروند از اين هواپيماها را سرنگون كرد.


بمب هاي تاخيري هم يكي ديگر از تجهيزاتي بود كه آنان به كار گرفتند و از آنها در مسير خط لوله گناوه استفاده كردند. اين بمب ها از يك ساعت تا بيست و چهار ساعت زمان انفجار داشت كه يكي از بمب ها زير خط لوله 52 اينچ نفت خام قرار گرفت و منفجر شد كه بر اثر آن حجم زيادي از نفت خام در ساحل گناوه منتشر شد و عمليات مهار آن سه ماه طول كشيد. اين حركت دشمن جدا از نظر اقتصادي منجر به آلودگي وسيع محيط منطقه شد به طوري كه بسياري از اهالي بومي آنجا به بيمارهاي گوارشي مبتلا شدند.
بازسازي اين خط لوله نيز كار بسيار مشكلي بود چراكه بايد با توجه به زمان جزر و مد دريا انجام مي شد بالاخره با برنامه ريزي كه انجام شد تمام نفت هاي روي آب تميز شده و لوله جوشكاري و دوباره در سرويس قرار گرفت.

آقاي ضيغمي ماجراي انتقال نفت از خارك به سيري چه بود؟
از سال 64 به بعد حملات دشمن در خليج فارس خيلي سنگين تر شد و از زمين و هوا و دريا حملات ادامه داشت و منطقه در شرايط بسيار ناامني قرار گرفته بود، به همين دليل كشتي هاي مشتريان ديگر به خارك نمي آمدند و بنابراين ما مجبور شديم محل جديدي را براي صادرات نفت انتخاب كنيم و اين محل جزيره سيري بود، تمام سواحل سيري را بررسي كرده بوديم. در اولين محموله با 4 كشتي نفتكش 400 هزار تني متعلق به شركت ملي نفتكش حدود 15 ميليون بشكه نفت خام را بارگيري و به سيري برديم با لو رفتن مسير سيري و بمباران آن باز هم مجبور به تغيير مسير كشتي ها شديم. براي اين منظور با انجام گشت هوايي در طول سراسر ساحل خليج فارس بالاخره جزيره لارك در تنگه هرمز را انتخاب كرديم. اين كار براي ما بسيار سخت بود ولي چاره اي نبود. آن موقع متوجه شديم خارك چه نعمت بزرگي براي كشور است چراكه خارك بهترين نقطه براي صادرات نفت خام در خليج فارس است، زيرا تپه هاي خدادادي خارك كه از كوه هاي مرجاني شكيل شده است، حدود 100 متر ارتفاع دارد و مخازن روي اين تپه ها ساخته شده اند، بنابراين در اين محل نيازي به پمپاژ نفت خام نيست و اين جزيره با خصوصيات جغرافيايي منحصر به فرد خود مانند يك پايانه مدرن و با حداقل هزينه عمل مي كند.

عمليات صادرات نفت خام از لارك چگونه انجام مي شد، شما چطور نفت را به آن محل منتقل مي كرديد؟ دشمن متوجه تردد كشتي ها نمي شد؟

اين يكي از پيچيده ترين عمليات ما در آن منطقه در طول جنگ بود و بايد با حفاظت كامل، كشتي ها را از جزيره خارك تا لارك انتقال مي داديم؛ اين مساوي بود با 7 تا 8 ساعت عمليات دريايي.
نظر ما اين بود كه يك هواپيماي اف 14 بالاي به طور دائم كشتي ها را تا رسيدن به مقصد همراهي كند. اين البته امكان پذير نبود، بنابراين تصميم گرفتيم عمليات حفاظت از كشتي ها را با چند اف 14 انجام دهيم، اتاق عمليات ما به طور كامل به اتاق جنگ نيروي هوايي متصل بود و اين عمليات بايد در شرايط سكوت مطلق راديويي انجام مي شد تا دشمن متوجه نشود.

** 6

هواپيماهاي اف 14 نيروي هوايي ارتش جمهوري اسلامي ايران نقش مهمي در تداوم صادرات نفت در 8 سال دفاع مقدس داشتند


در چنين شرايطي كاروان هايي با حدود 20 كشتي شامل كشتي هاي نفت خام، واردات فرآورده و مواد غذايي كه لابه لاي كشتي هاي نفتي حركت مي كردند را روانه مي كرديم و همه اينها بايد تحت پوشش هواپيماهاي اف 14 نيروي هوايي ارتش صورت مي گرفت.
در شب هايي كه كاروان كشتي ها در حال حركت بود، تمام شب را در اتاق عمليات نيروي هوايي بوشهر سر مي كرديم و آنها را نقطه به نقطه با سكوت راديويي محض عبور مي داديم.
در اين شرايط و همزمان با ما كشورهاي استكباري به ياري عراق آمده بودند و آنها هم كشتي هاي نفتي عراق را اسكورت مي كردند و با هواپيماهاي آواكس آنها را هدايت، مي كردند بنابراين خليج فارس براي همه كشورها نا امن شده بود و همه در معرض تهديد قرار داشتند؛ البته با وجود اينكه امكانات ما در مقايسه با آن ها كمتر بود، اما در مقايسه با آنها تلفات بسيار كم در حد دو و سه درصد بود و اين تنها با لطف خداوند محقق شد.

آقاي ضيغمي از كارهاي ابتكاري كه در خارك براي صدور نفت خام انجام شد خاطره اي داريد؟

عراقي ها با وجود اين كه تمام اسكله هاي ما را در خارك زده بودند اما صادرات متوقف نشده بود، اين كار با ابتكار همكاران در خارك محقق شد. به اين صورت كه ما اسكله تي را گوني چيني كرده بوديم تا آسيب ناشي از تركش ها به حداقل برسد. از وسط اسكله تي لوله هاي 24 اينچي پلاستيكي كشيده بوديم و از اين مسير توانسته بوديم نفت خام را به محل بارگيري برسانيم. اين كار در زمان عادي با صرف مبالغي هنگفت چندين ماه زمان نياز دارد، اما ما آن را در 24 ساعت انجام داديم و به گوي شناور رسانديم، كشتي نفتكش 200 هزار تني به گوي شناور لنگر مي انداخت و براي جلوگيري از چرخش كشتي به دور گوي با يدك كش از عقب نفتكش را مهار مي كرديم تا كار بارگيري تمام شود.
با اين روش ضربتي موفق شديم در يك روز 300 هزار بشكه نفت خام بارگيري كنيم و بعدها بي بي سي و رسانه هاي دشمن به اين عمليات اشاره و اعلام كردند ايراني ها با به كارگيري فناوري هاي پيشرفته نفت خام صادر مي كنند.

آنها چگونه از اين عمليات مطلع شده بودند؟

ناخداي خارجي كشتي مجبور بود گزارش عملكرد خود را به دليل مباحث بيمه اي براي شركت تحت پوشش خود بفرستد و از اين طريق بود كه آنها متوجه فعاليت هاي ما مي شدند، اما جزئيات را نمي دانستند، كلي پول بيمه اين شركت ها بود و بعدها با تشكيل بيمه ايران در كشور، قيمت ها شكسته شد.

اكنون در شرايطي كه كشور به لطف خداوند بعد از بازسازي خرابي هاي دوران جنگ در بخش وسيعي از صنايع بالادستي و پايين دستي صنعت نفت خودكفا شده است، چه احساسي داريد؟

كاركنان صنعت نفت كشورمان در شديدترين روزهاي جنگ حتي يك لحظه نااميد نشدند و ميدان مبارزه را خالي نكردند، جنگ آنان براي حفاظت از تاسيسات نفتي كشور به مثابه حفظ اساسي ترين و بنيادي ترين پايه هاي اقتصادي كشور بود كه با تقديم بيش از يك هزار شهيد، محقق شد و اجازه نداديم دشمن هيچ خللي در چرخه توليد وارد كند، اگرچه بسياري از تاسيسات نفتي ما در اثر بمباران ها آسيب ديد، اما كاركنان نفت با روحيه بسيجي خود به سرعت بازسازي ها را انجام مي دادند و امروز در شرايطي قرار گرفته ايم كه در حال خودكفايي كامل در ساخت و راه اندازي پالايشگاه هاي نفت هستيم و چرخه پالايشي نفت خام به طور كامل توسط متخصصان داخلي انجام مي شود.

امروز وقتي به خارك سفر مي كنم، از ديدن كشتي ها كنار اسكله ها لذت مي برم، حضور كشتي ها كنار اسكله و روي آبهاي اطراف، جزيره نشان دهنده پويايي چرخه توليد و صادرات نفت كشور است و براي كاركنان بسيار روحيه بخش است، آنها به ديدن كشتي ها در جزيره وابسته هستند و در اين شرايط است كه خوشحال مي شوند.

كارهايي كه امروز دشمنان براي متوقف كردن حركت رو به جلوي ملت ايران انجام مي دهند كودكانه است. ما تجربياتي داريم كه آنها درك نمي كنند. جمهوري اسلامي ايران از اين موانع سرافرازانه عبور مي كند و در آينده رو سياهي و شرم تنها دستاورد دشمنان خواهد بود.

انتهاي پيام


برگشت به تلکس خبرها